مروري بر روش‌هاي تعيين تعداد نمونه، نمونه‌گيري آماري و گردآوري داده‌ها در پژوهش‌هاي دامپزشكي

در شروع هر مطالعه‌اي، معمولاً اين سؤال‌ها به ذهن پژوهشگر مي‌رسد؛ چه تعداد نمونه براي انجام اين مطالعه بايد اخذ شود؟، اين نمونه‌ها با چه روشي از بين اعضاي جامعه هدف انتخاب مي‌شوند؟، داده‌هاي مورد نياز براي انجام اين پژوهش با چه روشي بايد جمع‌آوري شوند؟ در اين مقاله تلاش مي‌شود به اين سؤال‌ها پاسخ داده شود. براي انتخاب تعداد نمونه مناسب بايد به روش آماري كه قرار است داده‌ها با آن تجزيه و تحليل شوند، توجه شود. در بررسي‌ها پژوهشگر قصد دارد با توجه به ميانگين يا شيوعي كه در نمونه آماري به دست آمده، ميانگين يا شيوع مورد نظر را در جامعه با حدود اطمينان 95 درصد برآورد نمايد. دو فرمول براي تعيين حجم نمونه در بررسي‌ها وجود دارد كه به آن‌ها اشاره مي‌شود. در مطالعه‌ها هدف مقايسه ميانگين يا شيوع بين گروه‌هاي مختلف است. در هر مطالعه با توجه به اين‌كه از كدام آزمون آماري براي آناليز داده‌ها استفاده شود، فرمول خاصي براي تعيين تعداد نمونه وجود دارد كه به برخي از آن‌ها در اين مقاله اشاره مي‌شود. براي انتخاب روش نمونه‌‌گيري از لحاظ آماري بايد به نوع پژوهش توجه شود، در بررسي‌ها و مطالعه‌ها مشاهده‌اي مقطعي نمونه آماري بايد به صورت تصادفي از بين اعضاي جامعه انتخاب شود. در غير اين صورت نمونه معرف جامعه هدف نخواهد بود. اما در مطالعه‌هاي مداخله‌اي، بحث روش نمونه‌گيري آماري مطرح نيست، بلكه ضوابطي براي ورود به مطالعه وجود دارد و هر فرد يا حيواني (در مطالعه‌هاي دامپزشكي) كه اين ضوابط را داشته باشد؛ مي‌تواند وارد مطالعه شود. پس از ورود اعضاء به مطالعه مداخله‌اي، بايد اين اعضا به صورت تصادفي به تيمارهاي مختلف تخصيص داده شوند. داده‌هاي مورد نياز براي انجام پژوهش را مي‌توان از طريق معاينه، مشاهده، انجام آزمايش‌ها يا مصاحبه جمع‌آوري كرد. براي انجام مصاحبه بايد پرسشنامه‌اي طراحي شود. در طراحي پرسشنامه بايد به پايايي و روايي سؤال‌ها توجه شود.