ارزيابي قابليت گونه‌ هاي اقاقيا (Robinia pseudoacacia) و كاج تهران (Pinus eldarica) براي پالايش زيستي عناصر سرب، كروم و نيكل در مناطق شهري همدان، غرب ايران

زمينه و هدف: از آنجا كه پايش آلاينده‌هاي سمي در اكوسيستم‌هاي شهري از اهميت ويژه‏ اي برخوردار است، اين پژوهش با هدف ارزيابي قابليت گونه ‏هاي اقاقيا و كاج تهران براي پالايش زيستي عناصر سرب، كروم و نيكل در مناطق شهري همدان در سال 1402 انجام يافت. روش بررسي: در مجموع 36 نمونه خاك و 72 نمونه گياهي از 12 مكان نمونه ‏برداري برداشت شد و پس از آماده ‏سازي نمونه‏ ها در آزمايشگاه، محتواي عناصر در آن‌ها با استفاده از ICP-OES خوانده شد. همچنين مقادير شاخص ‏هاي PI، PLI، BAF و CR محاسبه شد. يافته ‏ها: بيشينه ميانگين محتواي عناصر سرب، كروم و نيكل (mg/kg) در نمونه ‏هاي خاك با 72/2، 67/5 و 101 به‏ ترتيب مربوط به مكان‏ هاي تجاري، صنعتي و تجاري بود. در نمونه‌هاي برگ/سوزن شسته نشده و شسته شده بيشينه ميانگين محتواي عنصر سرب مربوط به كاربري تجاري و براي عناصر كروم و نيكل نيز مربوط به كاربري صنعتي بود. ميانگين مقادير PI از ترتيب نزولي كروم نيكل سرب تبعيت كرد. ميانگين مقادير شاخص‌ PLI نيز بيان‏گر شرايط آلودگي متوسط در همه مكان‏ هاي مورد مطالعه بود. ميانگين مقادير شاخص BAF عناصر براي برگ اقاقيا و سوزن كاج تهران در دامنه 1/00-0/1 متغير و بيشينه ميانگين مقادير شاخص CR براي عناصر سرب و كروم مربوط به كاج تهران و براي عنصر نيكل نيز مربوط به گونه اقاقيا بود. نتيجه‏ گيري: اقاقيا و كاج تهران از قابليت پالايش عناصر بالقوه سمي از محيط برخوردار بوده‌ و استفاده از آن‏ها به ‏عنوان زيست‌نشانگر مناسب و كارآمد عناصر فلزي در اكوسيستم ‏هاي آلوده توصيه مي‎شود.