تأثير كمپوست پسماند شهري بر كاهش سميت سرب و روي و جذب عناصر غذايي توسط دو گونه دارويي Marrubium cuneatum و Verbascum speciosum در خاك آلوده به فلزات سنگين

زمينه و هدف: سميت فلزات سنگين يكي از موضوعات با اهميت محيط زيست در قرن حاضر است. اين پژوهش با هدف بررسي تأثير كمپوست پسماند شهري بر جذب عناصر غذايي و فلزات سرب و روي در گياهان Marrubium cuneatum و Verbascum speciosum صورت گرفت. روش بررسي: در يك آزمايش گلخانه‌اي، كمپوست در چهار سطح (0، 1، 3 و 5 درصد وزني) به صورت كامل با خاك طبيعي آلوده به سرب و روي تركيب شد. بعد از شش ماه، گياهان برداشت و بيومس شاخساره و ريشه تعيين شد. همچنين غلظت عناصر درشت مغذي‌ و ريز مغذي و فلزات سرب و روي در ريشه و اندام هوايي گياهان و سرب و روي تبادلي خاك با استفاده از دستگاه ICP-OES انداز‌ه‌گيري شد. به منظور بررسي همبستگي پارامترهاي اندازه‌گيري شده گياه و خاك، آناليز مؤلفه‌هاي اصلي (PCA) انجام شد. يافته‌ها: كمپوست به طور معني‌داري وزن خشك شاخساره M. cuneatum و V. speciosum را به ترتيب تا 13 و 19 درصد بهبود بخشيد. كمپوست 5 درصد به طور قابل ملاحظه‌اي سرب شاخساره را 64 و 34/4 درصد به ترتيب در M. cuneatum و V. speciosum نسبت به شاهد كاهش داد. كمپوست در افزايش پتاسيم، فسفر، مس و نيكل نسبت به منيزيم، منگنز و كلسيم مؤثرتر بود. غلظت پتاسيم، مس و فسفر شاخساره گونه‌هاي M. cuneatum و V. speciosum با اعمال كمپوست به ترتيب 22 و 32، 30 و 14 و 19 و21درصد در مقايسه با تيمار شاهد افزايش يافت. آناليز PCA نشان داد كه از بين عناصر مورد بررسي پتاسيم، فسفر و مس بيشترين تأثير را از اعمال كمپوست پذيرفته و حداكثر نقش را در بهبود رشد گياه و كاهش سميت سرب داشتند. نتيجه‌گيري: كمپوست پسماند شهري رشد گياهان M. cuneatum و V. speciosum را بهبود بخشيد و با تثبيت سرب در خاك و در نتيجه كاهش جذب آن، سميت گياهي را تقليل داد.