چرا اساس سبك هندي بر تمثيل استوار است؟

تقريباً اغلب كتب و مقالاتي كه درباره‌ سبك هندي نوشته شده اند بر تمثيل (مدعا مَثَل، اسلوب معادله، تشبيه تمثيل، مثاليه) به‌عنوان مهم‌ترين ويژگي سبك هندي اشاره كرده اند. محمد سياسي در اين زمينه كتابي مجزا با نام «سبك اصفهاني و تمثيل در شعر صائب و شاعران عصر صفوي» چاپ كرده اند؛ بنابراين سخن از كاربرد تمثيل در شعر سبك هندي حرف تازه اي نيست و از تذكره هاي همان دوران تا امروز مرتب تكرار شده است. آنچه اهميت دارد اين است كه هدف و كاركرد تمثيل چيست و چرا اساس سبك هندي بر تمثيل استوار است؟ مقاله حاضر مي كوشد بر اساس اسرار البلاغه عبدالقاهر جرجاني كه كامل ترين و دقيق ترين توضيحات را درباره تمثيل و تشبيه تمثيل دارد و اطلاعات جانبي از سبك هندي و جامعه‌ آن روز ايران به اين سؤال پاسخ دهد. روش پژوهش توصيفي - تحليلي و بر مبناي مداقه‌ تمثيل در شعر شاعران برجسته‌ سبك هندي است. نتايج حاصل از تحقيق نشان مي دهد مهم‌ترين كاركرد تمثيل و تشبيه تمثيل، محسوس ساختن امر ذهني و نامحسوس است تا بدين ترتيب مخاطب شعر به‌ويژه مخاطب عام را اقناع كند و او را در پذيرفتن ادعا يا مفهوم موردنظر مجاب يا تسليم سازد؛ بنابراين مهم‌ترين دليل كاربرد تمثيل اقناع مخاطب است و در وهله دوم اهميت معني بيگانه در سبك هندي كه باعث شده است شاعر به جزئي ترين امور زندگي براي ساختن تمثيل توجه كند. علاوه بر اين عوامل، رئاليستي شدن شعر تحت تأثير مكتب وقوع و خارج شدن آن از دربار و دنياي سورئاليستي عرفان و خانقاهِ صوفيه باعث رونق اين آرايه‌ ادبي گرديده است؛ چون اين آرايه در عين زيبايي و شگفتي باعث واقع گرا شدن شعر و پذيرفتن ادعاي شاعر مي گردد. به اين دلايل بايد زيبايي و طراوت بخشيدن به شعر و شگفتي و مسحور ساختن مخاطب را افزود.