«جذابيت»، عنصري زيبايي‌شناختي در رمان

رمان هنري، زباني است كه قواي حسي و عقلاني-‌ زباني را همزمان درگير مي كند. به دليل اينكه هنر است، به ما وعدۀ لذت بردن مي دهد و به دليل اينكه عقلاني است، نسبت ما را با منطق درونيِ خودش و منطق جهانِ بيرون برقرار نگاه مي دارد. رمان با جذابيت خويش ما را به خواندنش دعوت و با تدام لذت، ما را به ادامۀ خواندن ترغيب مي كند. در زمان ه ايي كه جذابيت هاي رواييِ ويدئويي- مجازي فراواني در جهان وجود دارد، رمان هنوز مي تواند وعدۀ لذت‌بخش ويژه و دور از دست رقيباني را به ما بدهد و با تداوم لذت، موجباتِ خوانش متمركز ما را فراهم آورد؛ اما اين لذت از چه جنسي است و عوامل القاي لذت در رمان كدامند؟ پرسش از لذت در رمان، زيرمجموعۀ پرسش هاي زيبايي‌شناختي رمان است. جذابيتِ رمان در كنار حقيقت مندي و تقليل‌ناپذيري، يكي از بنيادهاي زيباييِ رمان است. در پژوهش هاي فارسي صورت گرفته بر رمان، به موضوع جذابيت و لذت خوانش رمان كمتر پرداخته شده است. اين پژوهش درصدد است به پرسش «رمان چگونه مي تواند جذاب باشد؟» پاسخ دهد. رويكرد اين پژوهش، زيبايي شناختي و متن محور است. در پايان شاهد خواهيم بود كه رمان با برانگيختن كنجكاوي، توسعۀ تجربۀ عاطفي، برانگيختن شور، تنش و وعدۀ فرجام و درنهايت با رفتن به بيراهه و تعويق، جذابيت و لذتِ زيبايي شناختي را براي مخاطب فراهم مي سازد.