بازآفريني پايدار بافت هاي ناكارآمد شهري با تأكيد بر راهبرد محرك توسعه (مورد پژوهي: محله پنبه ريسه شهر قزوين)

مقدمه: بازآفريني پايدار شهري از جمله راهكارهايي است كه در سال‌هاي اخير به واسطه ي رويكردهاي مختلفي كه در راستاي كاهش و رفع معضلات ناشي از بافت‌هاي ناكارآمد شهري ارائه نموده، از سوي جغرافيدانان، برنامه‌ريزان و طراحان شهري بسيار مورد توجه و اهميت قرار گرفته است كه محرك توسعه به جهت مزايايي كه در رابطه با رشد دروني شهرها به همراه دارد، به عنوان يكي از راهبردهاي مهم و مؤثر آن، شناخته شده است. هدف: تبيين چارچوبي براي بكارگيري راهبرد محرك توسعه در بازآفريني پايدار نواحي ناكارآمد شهري و بكارگيري راهبرد محرك توسعه در بازآفريني محله پنبه ريسه است. روش‌شناسي: پژوهش حاضر بر مبناي هدف از نوع كاربردي-توسعه‌اي و از نظر رويكرد روش‌شناختي، كيفي-كمي است كه در دو بخش مطالعات نظري و عملي با استفاده از روش توصيفي-تحليلي انجام شده و تجزيه و تحليل از طريق ماتريس تحليلي SWOT و ماتريس كمي QSPM صورت گرفته است. قلمرو جغرافيايي: محله پنبه‌ريسه يكي از كهن ترين محلات شهر قزوين است كه در منطقه يك و در محدوده‌ي جنوب مركزي اين شهر قرار گرفته است. يافته‌ها: با بررسي مطالعات پيشين، چارچوب نظري پژوهش در چهار حوزه كالبدي، اجتماعي، اقتصادي و زيست‌محيطي تبيين شده و با استناد به آن، ساير مراحل تحقيق از جمله شناخت، تجزيه، تحليل و ارائه راهبردها انجام گرفته است كه در بخش شناخت، نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهديد محله‌‌ي پنبه‌ريسه در قالب ماتريس سوات مورد واكاوي قرار گرفته و به كمك آن، استراتژي‌هاي محرك بيان گرديده است و در نهايت با استفاده از ماتريس برنامه‌ريزي كمي، راهبردها در راستاي بازآفريني پايدار بافت، الويت‌بندي و ارائه شده‌اند. نتيجه‌گيري: نتايج به دست آمده از يافته‌ها گوياي آن است كه ناكارآمدي يك بافت به عوامل گوناگوني وابسته است كه در صورت شناسايي درست و به موقع آن‌ها، مي‌توان محدوده را از خطر افول و مرگ تدريجي در امان نگه داشت. يكي از راهكارهاي نجات اينگونه بافت‌ها، بازآفريني با راهبرد محرك توسعه است كه به كمك پروژه هاي محرك كوچك و بزرگ مقياس، با بازگرداندن پويايي، جنب و جوش، نشاط و سرزندگي دوباره به بافت هاي ناكارآمد، بر بازآفريني پايدار آن‌ها تأثير مي گذارد. راهبردهاي محرك توسعه و پروژه‌هاي مستخرج از آن‌ها، در صورت اجراي صحيح، مي توانند رونق و پويايي را به بافت تزريق نموده و نقش به سزايي در بازآفريني پايدار بافت‌هاي ناكارآمد از جمله محله‌ي پنبه‌ريسه شهر قزوين، ايفا كنند.