ارزيابي و مكان يابي بهينه كاربري آموزش عالي در راستاي توسعه پايدار (مطالعه موردي: دانشگاه آزاد واحد شهر ساري)

مقدمه:  يكي از اهداف مهم برنامه ريزي كاربري اراضي شهري تأمين مناسب خدمات عمومي است. خدمات آموزشي به عنوان يكي از اساسي ترين خدمات شهري است كه با رشد شتابان جمعيت هماهنگي نداشته و سطوح اختصاص يافته به اين خدمات، كمتر از نياز جمعيت لازم تعليم است. نتيجه چنين كمبودي كاهش سرانه فضاهاي آموزشي و از طرف ديگر توزيع نامتعادل مكاني - فضايي مراكز آموزشي و نهايتا تقليل مطلوبيت و كارايي اين فضاها است.هدف:  هدف از پژوهش حاضر سنجش و مكان يابي بهينه كاربري آموزش عالي در راستاي توسعه پايدار در شهر ساري مي باشد.روش شناسي:  اين پژوهش از بعد هدف كاربردي و از نظر ماهيت توصيفي- تحليلي و ميداني كه با هدف مكان يابي مؤسسات آموزش عالي به منظور توسعه پايدار شهر ساري صورت پذيرفته و دانشگاه آزاد اسلامي واحد ساري بعنوان نمونه در اين پژوهش مورد توجه قرار گرفته است. در روش ميداني با توزيع پرسشنامه ميان 20 متخصص شهرسازي و جغرافيا و برنامه ريزي شهري (11 نفر دكتري و 9 نفر كارشناسي ارشد) كه 57 درصد پاسخ دهندگان و 15 متخصص معماري (9 نفر دكتري و 6 نفر كارشناسي ارشد) كه 43 درصد پاسخ دهندگان را شكل داده اند. بدين منظور براي وزن دهي و تعيين اندازه اثر متغيرهاي مورد مطالعه در هدف نهايي پژوهش، از مدل FAHP استفاده شده است. براي تهيه لايه نهايي با استفاده از گزينه Raster Calculator و استفاده از عمل گر جمع، لايه ها به روش همپوشاني با يكديگر تلفيق شده است. در گام بعد مكان هاي پيشنهادي، طبق اهميت معيارهاي مدنظر مورد ارزيابي و بررسي قرار گرفته و ماتريس گزينه ها نسبت به زيرمعيارها تشكيل و وزن آنها به دست آمده است. سپس با به دست آوردن وزن نهايي گزينه ها، زميني كه بيشترين سازگاري را با معيارهاي موردنظر داشته است، به عنوان بهترين گزينه انتخاب گرديد.قلمرو جغرافيايي پژوهش:  قلمرو پژوهش حاضر شهر ساري مي باشد كه كاربري آموزش عالي در اين شهر مورد بررسي قرار گرفته است.يافته ها و بحث:  معيارهاي مورد نياز براي انتخاب مكان مناسب براي كاربري آموزش عالي به سه بخش كلي بعد محيطي - اكولوژيكي، بعد فرهنگي - اجتماعي و بعد كالبدي- فيزيكي تقسيم شده است. بر اساس تحليل پاسخ هاي حاصل از پرسشنامه ها، زيرمعيار «گسل» در معيار محيطي اكولوژيكي، زيرمعيار «مجاورت با ساير مراكز دانشگاهي» در معيار فرهنگي اجتماعي و زيرمعيار «نزديكي به شبكه دسترسي» در معيار كالبدي فيزيكي، از ارجحيت بالاتري نسبت به ديگر معيارها برخوردار هستند و در مكان يابي مراكز آموزش عالي توجه بيشتري را مي طلبند. اراضي متعلق به كاربري آموزش عالي با مساحت بالاي سه هزار مترمربع در سطح شهر ساري كه نزديك به مركز شهر ساري بوده، جهت ارزيابي و بهينه سازي فضاي اين كاربري مورد بررسي قرار گرفته و انتخاب شده اند. از ميان شش زمين انتخابي، زمين B كه داراي بيشترين وزن مي باشد، سازگاري بيشتري را با زيرمعيارهاي موردنظر دارد. از اين رو مي توان بين شش زمين مورد بررسي، زمين B را براي كاربري آموزش عالي (دانشگاه آزاد اسلامي) مناسب تر دانست.نتيجه گيري:  نتايج تحليل FAHP در ارتباط با مكان كاربري آموزش عالي (دانشگاه آزاد اسلامي) در سطح شهر ساري مشخص كرده است كه زمين B بيشترين سازگاري را با معيارهاي مورد پژوهش داشته و نسبت به پنج گزينه ديگر، بالاترين اولويت را به خود اختصاص داده است.