ارزيابي و پهنه‌بندي تقويم اكوتوريسم منطقه شمال غرب كشور در جهت توسعه فعاليت‌هاي گردشگري

مقدمه:  آب و هوا از مهم‌ترين عوامل مؤثر بر تعيين زمان مناسب گردشگري و توسعه صنعت توريسم مي‌باشد و كشور ايران و منطقه آذربايجان به لحاظ قدمت تاريخي و دارا بودن جاذبه‌هاي توريستي و اكوتوريستي و همچنين شرايط آب و هوايي مناسب پتانسيل بسيار بالايي در زمينه جذب توريست دارد.هدف:  با توجه به تأثير فراوان اقليم بر آسايش انسان و صنعت توريسم و پتانسيل‌هاي اكوتوريستي فراوان استان‌هاي واقع در شمال غربي كشور و تنوع فراوان اقليمي اين منطقه، هدف اين تحقيق ارزيابي شرايط اقليم گردشگري براي فعاليت‌هاي اكوتوريستي مانند پيك‌نيك، طبيعت‌گردي، كوهنوردي و ... در چهار استان واقع در شمال غرب كشور در جهت تعيين مناسب‌ترين زمان براي گردشگري مي‌باشد.روش شناسي:  در اين تحقيق به منظور ارزيابي و پهنه‌بندي تقويم اكوتوريسم در شمال غربي كشور از مدل ريمن و شاخص دماي معادل فيزيولوژيك ([1]PET) استفاده گرديده است. بدين منظور از بين ايستگاه هاي سينوپتيك موجود در منطقه، 19 ايستگاه كه داراي طول دوره آماري بالاي 30 سال (2014- 1985) بودند، انتخاب گرديد. سپس داده‌هاي مربوط به پارامترهاي اقليمي شامل دماي هواي خشك، رطوبت نسبي، سرعت باد، ابرناكي و فشار بخار اشباع در دوره روزانه و ساعتي از سازمان هواشناسي دريافت گرديد. شرايط آسايش اقليم گردشگري و تنش‌هاي گرمايي و سرمايي در روزها و ماه‌هاي مختلف سال با استفاده از شاخص PET ارزيابي گرديده و سپس با استفاده از نرم افزار ArcGIS پهنه‌بندي گرديد.قلمرو جغرافيايي پژوهش:  قلمرو جغرافيايي‌ شامل شمال غرب ايران مي‌باشد‌.يافته ها و بحث:  در اين مناطق مناسب ترين زمان براي فعاليت‌هاي گردشگري از اواسط ارديبهشت تا اواخر خرداد و از اوايل شهريور تا اواسط مهر ماه ديده مي شود. در مقابل در ماه‌هاي تير و مرداد براي دوره بسيار كوتاهي تنش گرمايي با شدت پايين و از اواخر مهر تا اواسط فروردين تنش هاي سرمايي با شدت‌هاي مختلف وجود دارد. اما در مناطق كوهستاني مانند اردبيل، خلخال، سراب و مشكين شهر تقويم اقليم گردشگري تا حدودي متفاوت است؛ در اين مناطق دوره آسايش اقليمي از اوايل خرداد شروع شده و تا اواسط شهريور ادامه مي يابد. در اين مناطق در ماه‌هاي فصل تابستان شرايط بسيار ايده آلي از لحاظ اقليمي براي فعاليت‌هاي گردشگري وجود دارد. همچنين در بين ماه‌هاي مهر تا فروردين تنش هاي سرمايي با شدت هاي متوسط تا خيلي شديد حاكم است اما تنش هاي گرمايي در اين مناطق به ندرت اتفاق مي افتد.نتيجه گيري: نتايج حاصل از پژوهش نشان داد كه در بيشتر بخش هاي منطقه شمال غرب مانند شهرهاي تبريز، اروميه و زنجان تقريباً روند مشابهي از شرايط اقليم گردشگري وجود دارد.