ارزيابي فعاليت آنتي باكتريال، آنتي قارچي، آنتي اكسيداني و شناسايي تركيبات شيميايي اسانس گياه داروئي Narcissus tazetta L. بومي بهبهان

اوايل قرن بيستم، كشف سيستمهاي پيچيده سنتز آلي منجر به توسعه صنعت داروسازي و جاي گزيني داروهاي صناعي به جاي داروهاي گياهي شد. اما همزمان با پيشرفت در توليد داروهاي شيميايي جديد و آنتي بيوتيك هاي مختلف، به تدريج اثرات مضر اين داروها ظاهر شدند. مقاومت باكتريايي و قارچي يكي از دغدغه ها و نگراني ها در علوم زيستي و پزشكي گرديد. از طرفي سالانه در دنيا بيش از بيست ميليون كيلوگرم انواع اسانس از گياهان دارويي مختلف استخراج مي گردد. اين مقاله فعاليت ضد قارچي، ضد باكتريايي، آنتي‌اكسيداني، استخراج و شناسايي تركيبات موثره اسانس گونه نرگس Narcissus tazetta L. بومي بهبهان را به روش ميكرو استخراج فاز جامد در فضاي فوقاني (Head space) بررسي نموده است. پودر گل نرگس با حلال متانول و با روش پركولاسيون حل و با استفاده از دستگاه تقطير در خلاء تغليظ و عصاره بدست آمده است. اندازه‌گيري ظرفيت تام آنتي اكسيداني، براي سنجش مقدار آسكوربيك‌اسيد كل و فعاليت ضدباكتريايي عصاره هيدروالكلي به روش ديسك كاغذي در مقايسه با آنتي‌بيوتيك‌هاي استاندارد، عليه سويه‌هاي استاندارد انجام گرفت. اسانس گيري به روش Head space و براي آناليز و شناسايي تركيب‌هاي تشكيل دهنده اسانس، از دستگاه GC/MS استفاده شد.نتايج نشان داد عصاره پياز گل نرگس بترتيب بيشترين اثر را بر باكتري ايكولاي و قارچ‌هاي فوزاريوم سولاني، آسپرژيلوس نايجر و كانديدا آلبيكانس و باكتري‌هاي باسيلوس سابتيليس و استافيلوكوكوس اورئوس دارد. همچنين مقدار آنتي اكسيدان در عصاره كل 31.698 ﻣﯿﮑﺮوﻣﻮل ﺑﺮ ﮔﺮم وزن ﺧﺸﮏ ﻋﺼﺎره (µmol/g) بود .تركيبات غالب اسانس شامل (E) β Ocimene (%31.36)، Linalool (%22.773)، Limonene (%14.177)، 1,8 Cineole (%6.56)، Benzyl acetate (%5.477)، Exo Arbzol (%3.622)،  Terpinene (%3.53)، (3Z) Hexenyl acetate (%2.812)،  Terpineol (2.088) بود. با توجه به كاربردهاي روز افزون و فعاليت زيستي مؤثر عصاره گل نرگس، مطالعات وسيع‌تر ويژگي‌هاي آنتي ميكروبي و آنتي اكسيدانتي اين گياه به روش هاي مختلف پيشنهاد مي‌گردد.