تحليل گفتمان انتقادي رمان «الطريق الطويل» نجيب الكيلاني بر اساس رويكرد «نورمن فركلاف»

تحليل گفتمان انتقادي، يكي از شيوه‌هاي جديد در تحليل گفتمان و مطالعات زبان شناختي است كه به بررسي صِرف داده‌هاي زباني اكتفا نكرده، بلكه فرآيندهاي ايدئولوژيك و بافت‌هاي موقعيتي، اجتماعي و بينامتني مؤثر بر شكل گيري گفتمان را نيز مورد توجه قرار مي‌دهد. الگوي تحليلي نورمن فركلاف از مهم ترين رويكردها در تحليل گفتمان انتقادي به شمار مي‌رود. در اين ديدگاه، گفتمان در سه سطح توصيف، تفسير و تبيين، تحليل مي‌شود. پژوهش حاضر با روش توصيفي-تحليلي و در پرتو رويكرد فركلاف به بررسي سطوح گفتمان انتقادي رمان الطريق الطويل از نجيب الكيلاني مي‌پردازد تا ايدئولوژي و گفتمان مد نظر نويسنده را تبيين كند. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد نجيب الكيلاني در رمان مذكور با بهره گيري از كاركرد واژگان و روابط معنايي بين آن‌ها، افعال مثبت و خبري، كاربرد جملات استعاري، ديدگاه خود را نشان داده است. همچنين وي با استفاده از بينامتنيت و فراخواني مضامين اسلامي و متون قرآني، به دنبال تبيين آثار و تبعات استعمار بر زندگي مردم مصر است. كيلاني با گفتماني مبارزه طلبانه به بيان موضوعاتي همچون آزادي خواهي و ايستادگي در برابر ستم مي‌پردازد و با تقويت روحيه مبارزه طلبي، به دنبال القاي ايدئولوژي مد نظر خود و مفاهيمي چون به دست آوردن آزادي، استقلال و مبارزه با دشمن استعمارگر است.