كاركرد موقعيت روايي در رمان «ملوك الرمال» اثر علي بدر

رمان «ملوك الرمال» اثر نويسنده معاصر عراقي علي بدر روايتي تودرتو و چند لايه است كه نويسنده با بهم ريختگي روايت تلاش مي‌كند گوشه‌اي از واقعيت تاريخ عراق را روايت كند. نظريه ژپ لينت ولت در روايت‌شناسي بر مبناي تقابل راوي و مخاطب با كنشگران شكل‌گرفته است و از نظر او هر روايت دو سطح دارد: يك سطح مربوط به كنشگران و كنش آنهاست و سطح ديگر كه راوي و مخاطب در آن قرار دارند و اين دو سطح كاملا از يكديگر جدا هستند. در سطح كنشگران رويدادي در زمان گذشته (ماضي ساده) به وقوع پيوسته و تمام‌شده است و در سطح راوي و مخاطب كه در زمان حال قرار دارند با يك انفصال (زماني و مكاني) از گذشته درباره آنچه قبلا اتفاق افتاده است، صحبت مي‌كنند. بر اين اساس لينت ولت نظريه گونه‌شناسي روايي را مطرح كرد و آن را ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﺳﻪ وﺟﻪ دﻧﯿﺎي داستاني راوي، ﮐﻨﺸﮕﺮ و ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﺮار داد ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﻪ وﺟﻪ، ﺑﺮرﺳﯽ روﯾﮑﺮدﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد گونه‌شناسي را ﻓﺮاﻫﻢ مي‌آورد؛ پژوهش حاضر سعي دارد تا با روش توصيفي تحليلي موقعيتهاي روايي اين رمان را برمبناي نظريه ژپ لينت ولت مورد بررسي و تحليل قرار دهد تا روش‌ها و شگردهاي روايي علي بدر را در خلق اين رمان و نيز اهداف وي را از اين رويكردها استخراج و واكاوي كند و با تحليل سطوح مختلف روايي اين رمان، معاني پنهان در لايه هاي مختلف آن كشف و مخاطب با شيوه روايي علي بدر در اين رمان‌آشنا شود. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد كه كاركرد موقعيت هاي روايي ولت با اين رمان همخواني دارد و نويسنده با برقراري ارتباط مؤثر ميان راوي و كنشگر، آن را در جهت بازنمايي تحولات سياسي و اجتماعي عراق به مخاطب و در آميزه اي از خيال و واقعيت به خدمت گرفته است.