سنجش درك عمومي از علم و فناوري در ايران

مقدمه: پيشرفت علم و فناوري، افق‌هاي جديدي را پيش‌روي بشر نهاده، به صورتي كه آثار آن، كل جامعه بشري را دگرگون ساخته و حتي سبك زندگي انسان را نيز متحول كرده است. بي‌شك فراگير شدن علم در هر جامعه‌اي با ميزان شناخت مردم از علم ارتباط دارد. بيش از نيم قرن است در اغلب كشورهاي توسعه‌يافته اين شاخص براي سنجش درك عمومي از علم طراحي و از آن در پيمايش‌هاي مختلف، استفاده مي‌شود. نتايج پيمايش‌ها،آثار مثبت اين شاخص در ارتقاي درك عموم مردم از علم را نشان مي‌دهد. هدف: اين مطالعه با هدف بومي‌سازي و سنجش شاخص‌هاي درك عموم مردم از علم و فناوري در ايران انجام شد. با توجه به تفاوت‌هاي فرهنگي و اجتماعي جوامع، شاخص‌هاي درك عمومي از علم براساس، مقتضيات فرهنگي و اجتماعي كشور بومي‌سازي شد. روش: در اين پژوهش از روش توصيفي و طرح پيمايشي بهره گرفتيم. براي دستيابي به هدف، از روش نمونه‌گيري خوشه‌اي چندمرحله‌اي استفاده شد. ابزار گردآوري داده‌ها پرسشنامه بود. براي پايايي سوالات و گويه‌هاي تهيه شده از ضريب آلفاي كرونباخ استفاده شد. پرسشنامه بومي‌شده، با مؤلفه‌هاي جمعيت‌شناختي شروع و در پنج محور: 1. درك عمومي از علم؛ 2. علم و جامعه؛ 3. سواد علمي؛ 4. اعتماد به علم و 5. رسانه‌ها طراحي شد. يافته‌ها: يافته‌ها نشان مي‌دهد كه بيشتر افراد بر تأثير مثبت علم و فناوري تأكيد دارند. همچنين اكثر افراد، در برنامه‌هاي علمي مشاركت كردند اما در برخي فعاليت ها مانند بازديد از مراكز علمي، مراجعه به كتابخانه نرخ مشاركت كمتر است. گزاره‌هاي مربوط به سواد علمي مورد تأييد اكثريت قرار گرفت. با توجه به ابعاد محور اعتماد به علم نظرات موافق و مخالف قابل توجه است. نتايج: شاخص هاي درك عمومي از علم و فناوري مانند تراز، وضعيت علم و فناوري را رصد مي كنند. لازم است سياست گذاران و برنامه ريزان به اين مهم توجه كنند و اجراي پيمايش هاي دوره اي در كشور براي سنجش درك عمومي از علم را در اولويت برنامه هاي خود قرار دهند.