استعاره در رنگ‌ واژه‌هاي زبان فارسي

رنگ‌ واژه‌ها پرتويي از نظام مفهومي انسان‌اند كه بازتابي از ويژگي‌هاي شناختي و زباني او را بازنمايي مي‌كنند. نظام مفهومي انسان اساساً ماهيتي استعاري دارد. استعاره سازوكاري شناختي و از جمله شگردهاي زباني است كه مي‌تواند در رنگ‌ واژه‌سازي و گسترش مقوله‌اي رنگ‌ها نقش‌آفريني كند. اين پژوهش به بررسي استعاره در رنگ‌واژه‌‌هاي فارسي و ساخت استعاري مقوله‌هاي رنگ در زبان فارسي پرداخته است. در اين پژوهش، بر پايۀ رويكرد معني‌شناسي واژگانيِ شناختي، 910 رنگ‌واژه در زبان فارسي تحليل شده است. پس از توصيف حوزه‌هاي معنايي مؤثر در كاربرد استعاري رنگ‌واژه‌هاي فارسي و تحليل ساخت استعاري مقوله‌هاي رنگ، به بسامد كاربرد حوزه‌هاي معنايي در رنگ‌واژه‌ها و گرايش مقوله‌هاي رنگ براي مشاركت در ساخت استعاري رنگ‌واژه‌هاي فارسي پرداخته شده است. استعاره از جمله سازوكارهاي شناختي است كه در شكل‌گيري مقوله‌هاي رنگ در زبان فارسي و گسترش مفهومي آنها نقشي اساسي دارد. حوزه‌هايي كه پديده‌هاي آنها در ساخت استعاري رنگ‌واژ‌هاي زبان فارسي مشاهده شده‌اند عبارت‌اند از: حوزۀ گياه، حوزۀ جانور، حوزۀ خوراك، حوزۀ بدن، حوزۀ كاني، حوزۀ پديدۀ طبيعي و حوزۀ اشياء. بسامد كاربرد و توزيع اين حوزه‌هاي معنايي در مقوله‌هاي رنگ فارسي يكسان نيست. علاوه‌براين، ميزان مشاركت مقوله‌هاي رنگ در ساخت استعاري رنگ‌واژه‌هاي فارسي و گرايش هر كدام از آنها به حوزه‌هاي معنايي مبدأ در نگاشت استعاري نيز متفاوت است.