نقش دين و حَميّت در رفتارشناسي شاميان با تكيه بر گزاره‌هاي نهج ‌البلاغه

پس از جنگ صفين، در پي هجوم سپاه شام به نواحي كوفه و بي‌تفاوتي عراقيان در برابر غارات، اميرالمؤمنين علي (ع) دو مؤلفه «دين و حَمِيّت» را عامل همگرايي اجتماعي دانسته كه فقدان آن منجر به تشتت در سپاه عراق شده است. تفرقه عراقيان، زماني بيشتر نمايان مي‌شود كه به همسايه عراق يعني شام نظر كنيم؛ جايي كه مردمي متحد و مطيع دارد. علت فرمانبرداري شاميان، همواره مورد بحث و مناقشه بوده است؛ اما اينكه دين و حميت به‌عنوان يك قانون قطعي و جهان‌شمول قلمداد شده و در شام اُمَوي، موجب اتحاد شده باشد نياز به تحليل و بررسي دارد. اين پژوهش به روش توصيفي ـ تحليلي، مفهوم دين و حميت را بازشناسي كرده و با تكيه ‌بر جريان‌شناسي، به بررسي عوامل همسازگري در شام پرداخته است. برآيند پژوهش نشان مي‌دهد كه معاويه با شناخت باورهاي پيشا اسلامي شاميان، دين و حَميَّت مردم را مطابق اهداف خود پرورش داد. او با تكيه بر اين دو مؤلفه، جريان‌هاي عثمان‌گرا و برتري‌طلبان شهري را شكل داد و از قدرت اين دو جريان بهره‌اي وافر برد.