ابعاد محوريت عدالت در رويارويي اسلامي با مسئله شرّ

در مواجهه با مسئله شرّ، رويكردهاي مختلفي به لحاظ نظري و عملي از سوي افراد و گروههاي مختلف خارج از حوزه متفكران اسلامي اتخاذ شده است. بسياري از اين رويكردها دچار خلأ يا نقص در لحاظ عدالت به عنوان نقطه ثقل منظومه عالم هستي براي توجيه شرور و دفع يا رفع برخي از آنها هستند. مسئله اساسي اين نوشتار آن است كه «با بازخواني ميراث متفكران اسلامي چه آموزه‌اي را مي‌توان در مواجهه با مسئله شرور يافت كه محور وحدت و جامعيت ديدگاههاي آنان باشد؟»؛ همچنين اينكه «محور مشترك مذكور شامل چه ابعاد و سطوحي است و باعث چه امتيازاتي از ديدگاه‌هاي رقيب مي‌شود» مسائل ديگري است كه در اين نوشتار دنبال مي‌گردد. حاصل پژوهش نگارنده، معرفي عدالت به عنوان محور پاسخهاي متفكران اسلامي و تبيين سطوح مختلف آن در مجموع قلمرو كلام و فلسفه اسلامي است. به‌لحاظ نظري نظام عادلانه تكويني، تشريعي و جزايي صادر از واجب‌تعالي ناشي از تصوير علمي عادلانه او و مطابق با آن است و در تشخيص خير و شر حقيقي هم عدالت بينشي انسان حائز اهميت است. در مواجهه عملي با شرور و رقم زدن نظام عادلانه اجتماعي هم عدالت اخلاقي و رفتاري انسان عاملي است كه نقش محوري دارد.