بررسي نقش عالم مثال در تبيين اعتقادات ديني از منظر شيخ اشراق

شيخ شهاب‌الدين سهروردي، با گنجاندن عالم مثال در نقشه جهان ‌شناسي خاص خويش، در ميان فلاسفه اسلامي از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است. وي اين عالم ميانه را دست‌آوردي ارزشمند مي داند. به عقيده او، اعتقاد به عالم مثال مي‌تواند راه‌حل بسياري از مسائل مشكل ديني باشد كه قرن‌ها متكلمان را به چالش كشيده است. ازجمله مسائل مهم، موضوع معاد و بهشت و دوزخ نفوس مي‌باشد. وي با پذيرش هر دو نوع معاد، يعني معاد روحاني و معاد جسماني در باب جاودانگي نفوس پس از مرگ، به ويژه در ارتباط با معاد جسماني، معتقد است كه اكثر نفوس پس از خلع بدن مادي خاكي، در عالم مثال به بدني مثالي مي‌پيوندد و پس از آن يا در سعادت و لـذت به سر مي‌برند يـا در شـقاوت و تـألم. اگر سهروردي دست به اين ابتكار نمي‌زد و اين عالم واسطه را در نقشه جهان‌شناسي خاصي خويش جاي نمي‌داد، تبيين و توجيه مسئله زنده شدن مجدد انسان پس از مرگ و به‌عبارتي تولد دوباره او در عالمي فوق عالم ماده و همچنين ديگر اعتقادات ديني همچون معجزات و كرامات انبياء، وعده‌هاي پيامبران، جايگاه فرشتگان و... بسيار دشوار مي‌شد. بر‌همين‌اساس، مقاله حاضر كه به روش توصيفي-تحليلي فراهم آمده است، درصدد بررسي نقش و جايگاه عالم مثال منفصل در تبين اعتقادات ديني به‌ويژه مسئله معاد و سعادت و شقاوت نفوس ناطقه انساني در فلسفه اشراقي برآمده است.