انتساب سه رباعي از عارف ايجي به خيالي بخارايي در تذكرۀ لطائف‌الخيال

يكي از شاعران فصيح دوران صفوي كه صاحب لطائف‌الخيال (تأليف: 1076 - 1078 ق.) از او ياد كرده، عارف ايگي/ ايجي (976 ـ 1035 ق.) است. مؤلّف لطائف‌الخيال پس از ذكر عارف ايجي اصفهاني، از خيالي اصفهاني، كه از رهگذر اشعاري كه از او آورده، پيداست مراد او، خيالي بخارايي/ هروي (م: حدود 850 ق.)، از شاعران غزلسراي سده نهم هجري و معاصر الغ‌بيگ (حك: 850 ـ 853 ق.) بوده، سخن گفته و يازده بيت از غزليات و سه رباعي را به نام خيالي اصفهاني ‌آورده است، حال آنكه نگارنده دريافت كه شش بيت، يعني سه رباعي، از مجموع اين هفده بيت، در منابع به نام عارف ايجي آمده است. در نوشتار حاضر، با روش توصيفي ـ تحليلي به اين مسئلۀ كانوني، يعني واكاوي انتساب اشتباه سه رباعي از عارف ايجي به خيالي اصفهاني از سوي صاحب لطائف‌الخيال، پرداخته شده است، تا به دو پرسش‌، يعني تبيين ضرورت مشخّص كردن انتساب سه رباعي از عارف ايجي به خيالي بخارايي در اين تذكره و نيز دلايلي كه مي‌توان بر نادرستي نسب خيالي اصفهاني در لطائف‌الخيال ارائه داد، پاسخ داده شود. همچنين در بخش سوم مقاله، به هدف پژوهش حاضر، يعني بررسي كامل اشعار خيالي اصفهاني در اين تذكره، پرداخته شده و از رهگذر منابع نشان داده شده كه جداي از يازده بيت كه از خيالي بخارايي است و به اشتباه به نام خيالي اصفهاني آمده، سه رباعي هم از عارف ايجي، در لطائف‌الخيال به خيالي اصفهاني نسبت داده شده است.