كنش افتراقي سؤالات پرسشنامه بيگانگي تحصيلي در دانشجويان رشته‌هاي روانشناسي و علوم تربيتي بر اساس ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي

مطالعات زمينه‌يابي كه خصيصه‌هاي مكنون و حالات افراد مانند نگرش را اندازه‌گيري مي‌كنند، اغلب به‌منظور افزايش دقت اندازه‌گيري از مقياس‌ها استفاده مي‌كنند. هدف از اين مطالعه بررسي كنش افتراقي (DIF) سؤالات پرسشنامه بيگانگي تحصيلي بر اساس ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي دانشجويان در چارچوب نظريه سؤال پاسخ (IRT) بود. تحليل كنش افتراقي سؤال (DIF) در مورد كاركرد سؤالات مقياس، بررسي مي‌كند كه آيا در زيرگروه‌هايي كه داراي اندازه يكساني از خصيصه مورداندازه‌گيري هستند، احتمال طبقات پاسخ برابر است. افراد نمونه‌اي كه پرسشنامه بر روي آن‌ها اجرا شد، 1100 نفر از دانشجويان مقطع كارشناسي دانشكده‌هاي داراي رشته‌هاي روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه‌هاي شهر تهران بودند. داده‌هاي اين پژوهش با استفاده از پرسشنامه بيگانگي تحصيلي (بورباچ، 1972) به‌صورت طيف ليكرت با مقياس 4 درجه‌اي كاملاً مخالفم (1)، تا حدي مخالفم (2)، تا حدي موافقم (3)، كاملاً موافقم (4) به دست آمد. اين پرسشنامه داراي سه زيرمقياس انزوا، بي‌معنايي، ناتواني بود. به‌منظور تشخيص كنش افتراقي سؤالات پرسشنامه بيگانگي تحصيلي از رويكرد نسبت درستنمايي (IRT-LR) مبتني بر مدل پاسخ مدرج استفاده شد. تحليل بر اساس جنسيت و مدت اشتغال به تحصيل با چهار سؤال لنگر انجام شد. تنها 3 مورد از سؤالات بر اساس متغير جنسيت و 2 مورد از سؤالات براي متغير مدت اشتغال به تحصيل بعد از تصحيح بونفروني داراي DIF معنادار شناسايي شدند. وقوع DIF در برخي از گويه‌ها ممكن است در بافت فرهنگي دانشگاه‌ها ريشه داشته باشد. محتمل است در برخي موارد سوگيري‌هاي جنسيتي، نگرش اساتيد، سياست‌هاي مديريتي دانشگاه و به‌طوركلي عدالت آموزشي منشأ احساس بيگانگي تحصيلي در دانشجويان باشد.