مروري بركتاب در اوج تاريكي

مروري بركتاب در اوج تاريكي A Review of the Book When It Is Darkest محسن رضائيان[1] Mohsen Rezaeian   كتاب در اوج تاريكي (When it is Darkest) داري زير عنوان، چرا افراد خودكشي مي‌كنند و براي پيشگيري از آن چه مي‌‌توان كرد (Why People Die by Suicide and What We Can Do to Prevent It) است. اين كتاب، به قلم روري اوكانر (Rory O’Connor) و براي اولين بار در سال 2021 ميلادي، توسط انتشارات Penguin Random House منتشر گرديد. اوكانر، متخصص روانشناسي سلامت است و تقريباً سه دهه از عمر خود را وقف تحقيقات براي خودكشي و پيشگيري از آن كرده است. وي كه از سال 2013 عضو هئيت علمي دانشگاه گلاسكو است، از سال 2021 همزمان با چاپ اين كتاب نيز، به رياست انجمن بين‌‌المللي پيشگيري از خودكشي، انتخاب گرديده است. اوكانر در مقدمه اين كتاب توضيح مي‌دهد كه چگونه در سال 1994 از يك دانشجوي كارشناسي در دانشگاه كوئينز بلفاست و به درخواست استاد خود، پرفسور نوئل، تبديل به يك دانشجوي مقطع دكتري روانشناسي سلامت در حوزه‌ خودكشي گرديده است. وي اين نكته را، نقطه عطفي در زندگي خود مي‌داند. هر چند كه با كمال تأسف در مقدمه كتاب توضيح مي‌دهد كه چند سال بعد، پروفسور نوئل خودكشي نموده و اوكانر را براي هميشه در تب و تاب اين نكته تنها مي‌گذارد كه چرا به وقت نياز، هيچ كاري براي استاد خودش انجام نداده است. در مقدمه، اوكانر هم‌چنين توضيح مي‌دهد كه چگونه با مطالعه‌ گسترده متون علمي، انجام تحقيقات ميداني و تجربيات شخصي، آرام آرام به ايده‌ي نوشتن اين كتاب در بحبوحه همه‌گيري كوويد 19 دست پيدا كرده است. آن طور كه وي توضيح مي‌دهد، نوشتن كتاب يك‌سال طول كشيده است. كتابي كه در آن، خواننده نه تنها با متون علمي نوشته شده پيرامون خودكشي و چگونگي پيشگيري از آن آشنا مي‌شود، بلكه با نقل خاطرات و خود افشاگري‌هايي كه نويسنده در جاي جاي كتاب به آن‌ها اشاره مي‌كند، خواندن اين كتاب علمي براي وي، مانند يك رمان ادبي، جذاب مي‌گردد. اوكانر معتقد است افرادي كه خودكشي مي‌كنند، آدم‌هاي خودخواهي نيستند. بلكه آن‌ها در تونلي از ناميدي گير افتاده‌اند كه بر اساس شكست‌ها و تحقيرهاي متوالي در زندگي، وارد آن شده‌اند. تونلي كه فرد خودكشي‌گرا در آن لحظه كه تصميم خود براي خودكشي را عملي مي‌كند، نمي‌تواند نوري را در انتهاي آن ببيند. يكي از خاطرات اوكانر درست در همين جا، به دوران كودكي وي برمي‌گردد كه با دوستانش براي بازي، به حومه شهر رفته بودند و اتفاقاً وي از سر بازيگوشي از دوستانش جدا مي‌شود و وارد تونلي مي‌گردد بعد از آنكه مدتي در تونل قدم مي‌زند پاي وي مي‌پيچد و در چاله‌اي گير مي‌كند. اين‌جاست كه وي احساس گيرافتادن در تونل را تجربه مي‌كند، تونلي كه هيچ نوري در انتهاي آن براي وي متصور نيست. هوا سرد است و رو به تاريكي گذاشته وي هر چه كه دوستانش را صدا مي‌زند، پاسخي نمي‌شنود. هم‌زمان، هيچ قدرتي در وجود خود نيز نمي‌يابد تا وضعيتش را تغير دهد. براي مدتي فكر مي‌كند كه باقي‌مانده عمرش را بايد در اين تونل سپري نمايد. اوكانر با ذكر اين تجربه سعي مي‌كند كه خوانندگان كتاب را با مفهوم گيرافتادن در تونل، به روشني آشنا نمايد و كتاب كم از اين نقل خاطرات ندارد، همين‌هاست كه كتاب را خواندني‌تر مي‌نمايد. در واقع اوكانر سعي مي‌كند با اين ترفند، مفاهيم علمي را به زباني ساده و بسيار تأثيرگذار، براي خوانندگان خود توضيح دهد. او به خوبي از عهده‌ ترجمان دانش (Knowledge Translation) برآمده است كه در آن محققان سعي مي‌كنند با زبان ساده، يافته‌هاي علمي را در اختيار عموم مردم قرار دهند‌. دقيقاً به همين خاطر است كه پرفسور تانيا بايرون در وصف اين كتاب گفته است: اين كتاب باور نكردني را بخوانيد با خواندنش گريه كردم و ياد گرفتم. هم‌چنين، پرفسور استيو پيترز نيز در وصف كتاب آورده است كتابي دلسوزانه، انساني و تأمل برانگيز . اين كتاب تأمل انگيز در چهار بخش و چهارده فصل، سازماندهي شده است. بخش اول با عنوان مرور كلي برخودكشي داراي سه فصل است: چه كسي خودكشي مي‌كند، چه زماني و چگونه؟ رنج حاصل از خودكشي‌گرايي چگونه رنجي است؟ باورهاي غلط و كژفهمي‌ها . بخش دوم با عنوان خودكشي بيش از آن كه تمايل به مردن باشد، پايان دادن به رنج است، حاوي پنج فصل است: درك خودكشي ، خودكشي چه چيزي نيست ، به سوي درك يك‌پارچه خودكشي، الگوي يك‌پارچه انگيزشي - ارادي رفتار خودكشي گرايانه ، گذر از پرتگاه افكار خودكشي به رفتار خودكشي گرايانه . بخش سوم با عنوان آنچه بايد براي حفظ ايمني افراد خودكشي‌‌گرا انجام دهيم نيز داراي سه فصل است: مداخلات تماسي مختصر ، طرح ايمني و مداخلات بلند مدت . و بالاخره، بخش چهارم با عنوان حمايت از افرادي كه در معرض خودكشي‌اند يا بر اثر خودكشي سوگوار شده‌اند نيز داراي سه فصل است: پرسيدن از افراد در مورد خودكشي ، حمايت از افراد خودكشي گرا و پشت سر گذاشتن عواقب ناشي از خودكشي . تخصص اوكانر كه روانشناسي سلامت است به وي كمك كرده تا از ديد باليني صرف نسبت به خودكشي، فراتر رفته و به ديدي اجتماعي نيز، نيم‌نگاهي داشته باشد. به ويژه اين‌كه در اين كتاب، وي مدل معروف خود يعني الگوي يكپارچه انگيزشي - ارادي (Integrated Motivational-Volitional) رفتار خودكشي گرايانه را به زبان ساده، تشريح مي‌نمايد. از اين رو، خواندن كتاب براي تمام كساني كه با هر تخصصي در حوزه پيشگيري از خودكشي فعاليت نموده و يا به هر دليلي با موضوع خودكشي رو به رو هستند، توصيه مي‌گردد. خوشبختانه اين كتاب توسط مصلح ميرزايي، مينو ميري و اينجانب به فارسي ترجمه شده و در تابستان سال 1403، توسط انتشارات ققنوس به زيور طبع آراسته و روانه بازار نشر گرديده است. استاد جعفر بوالهري روانپزشك نام آشناي كشورمان، پس از مطالعه اين ترجمه و در وصف آن، بيان كرده‌اند كه: از مطالعه كتاب لذت بردم و زنده شدم، به شما نيز توصيه مي‌كنم. Citation: Rezaeian M. A Review of the Book When It Is Darkest . J Rafsanjan Univ Med Sci 2024; 23 (7): 658-9. [Farsi] ارجاع: رضائيان م. مروري بر كتاب در اوج تاريكي . مجله علمي پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي رفسنجان، سال 1403، دوره 23 شماره 7، صفحات: 659-658.   [1]- استاد گروه آموزشي اپيدميولوژي و آمار زيستي، دانشكده بهداشت، مركز تحقيقات محيط كار، دانشگاه علوم پزشكي رفسنجان، رفسنجان، ايران     كد پستي: 7718175911، تلفن: 31315243-034، پست الكترونيكي: moeygmr2@yahoo.co.uk، اركيد:  0000-0003-3070-0166