نتايج لايه‌نگاري محوطۀ گردي‌شيطان در دشت پيرانشهر؛ شواهدي از دورۀ مس‌و‌سنگ و اشكاني

دشت پيرانشهر به‌دليل وجود رودخانه‌هاي دائمي و پر آب هم‌چون زاب كوچك و خاك حاصلخيز و مناسب براي كشاورزي، همواره از پيش‌ازتاريخ تا عصر كنوني موردتوجه جوامع انساني بوده است. در سال‌هاي اخير به‌دليل كنترل آب‌هاي مرزي اقدام به ساخت چندين سد شده است كه سد كاني‌شينكا ازجملۀ اين سدها است. محوطۀ گردي‌شيطان، يكي از محوطه‌هايي است كه در چارچوب برنامۀ نجات‌‌بخشي سد كاني‌شينكا مورد كاوش قرار گرفت. هدف اصلي از كاوش اين محوطه، برآورد اوليه از وضعيت لايه‌هاي باستاني بود تا در صورت ضرورت كاوش نجات‌بخشي، برنامه‌اي بلندمدت تدوين شود؛ از اين‌رو، گمانۀ‌ لايه‌نگاري در قسمت مرتفع تپه ايجاد شد و در نتيجۀ كاوش مشخص شد كه اين محوطه داراي بيش از سه متر نهشته‌هاي باستاني شامل دوره‌هاي اشكاني، مس‌وسنگ متأخر (پيزدلي) و مس‌‌وسنگ قديم (دالما) است. اگرچه محوطۀ گردي‌‌شيطان در راستاي پروژه نجات‌بخشي كاوش شد، اما با اين‌وجود پرسش‌هايي نظير جايگاه و چگونگي دوره‌هاي شناسايي شده، ازجمله دورۀ دالما موردتوجه قرار گرفت. درنهايت، اين نوشتار سعي‌بر اين دارد كه يافته‌هاي حاصل از كاوش، معرفي و طبقه‌بندي شوند و ازطريق نتايج منتشر شدۀ محوطه‌هاي ديگر به مقايسۀ تطبيقي يافته‌ها بپردازد. مطالعۀ سفال‌هاي به‌دست آمده از لايه‌هاي دالمايي نشان مي‌دهد كه محوطۀ گردي‌شيطان غالب گونه‌هاي سفالي منتسب به فرهنگ دالما را دارا بوده و هم‌چنين با توجه به شناسايي سفال‌هاي نوع پيزدلي مي‌توان مرحلۀ گذار به اين فرهنگ را نيز مورد بررسي قرار داد. در نوشتار حاضر ضمن ارائه يك لايه‌نگاري از محوطه، سعي‌شده است كه يافته‌هاي به‌دست آمده، مخصوصاً سفال نيز معرفي و طبقه‌بندي شوند. نتايج اوليۀ كاوش گردي‌شيطان نشان‌داد كه يكي از سكونتگاه‌هاي شاخص مربوط به دورۀ دالما در جنوب درياچۀ اروميه بوده است.