مطالعه جامعه‌شناختي سمن‌هاي مريوان: از مطالبه‌گري و روشنگري تا سياست هويت

اهداف: سازمان‌هاي مردم‌نهاد (سمن) به مثابه پديده‌هاي نوظهور در واكنش به ناكارآمدي بخش خصوصي و دولتي و در پاسخ به ملزومات گفتمان توسعه در نيمه دوم قرن بيستم گسترش يافته و امروزه به عنوان يكي از مهمترين بازيگران جامعه مدني نقش انكارناپذيري در توسعه مشاركتي و  دموكراسي ايفا مي‌كنند. در اين چارچوب مقاله حاضر به مطالعه سازمان‌هاي مردم نهاد شهر مريوان از خلال بيانيه‌هايي مي‌پردازد كه اين نهادها در طول يك دهه اخير منتشر كرده‌اند. بيان نظري موضوع با بررسي ادبيات موجود و با استناد به نظريه‌هاي جامعه مدني، سرمايه اجتماعي و نظريه جنبش‌هاي اجتماعي جديد صورت‌بندي شده است. روش: اين مطالعه به شيوه اسنادي و با كاربرد تكنيك تحليل محتوا به اجرا درآمده است. واحد تحليل بيانيه‌هايي است كه تعدادي از سمن-هاي مريوان در فاصله 1391 تا 1400 منتشر كرده‌اند. يافته‌ها: بر طبق يافته‌ها عمده بيانيه‌ها به صورت جمعي و مشترك منتشر شده و سمن‌هاي محيط زيستي، علمي، اجتماعي و فرهنگي بيشترين مشاركت را در آن داشته‌اند. «محيط زيست»، «زنان» و «جامعه مدني» موضوعاتي است كه بيشترين اهميت و اولويت را براي سمن‌ها دارد. لحن بيانيه‌ها بيانگر موضع مطالبه‌گرانه (انتقادي) از نهادهاي حكومتي و ايفاي نقش روشنگرانه نسبت به جامعه است. سياست هويت و به عبارتي سياسي شدن سمن‌ها متأثر از هويت كردي از ديگر يافته‌هاي مهم اين مقاله است. نتيجه‌گيري: به طور كلي سمن‌هاي مريوان در بستر شرايط موجود توانسته‌اند نقش‌ها و كاركردهاي مورد انتظار از سازمان‌هاي جامعه مدني را به خوبي ايفا كنند.