تحليل مضموني اخبار اهل‌بيت‌(عليهم‌السلام) و شيعيان عصر امويان (41-132) در منابع تاريخي اصحاب حديث

پژوهش حاضر با درك ارزشمندي ميراث تاريخي اصحاب حديث و اثرگذاري آن در ذهن مخاطبان اين آثار در موضوع اهل‌بيت‌(عليهم‌السلام) و شيعيان عصر اموي و با هدف كشف شبكه مضموني موجود در اين متون و براي رسيدن به الگويي كه توضيح‌دهنده منطق كلي و شاكله آنها باشد، مي‌كوشد تا به اين سؤال پاسخ دهد كه «اصحاب حديث در ثبت اخبار اهل‌بيت‌(عليهم‌السلام) و شيعيان چه مضاميني را به مخاطبان ارائه مي‌كنند؟» براي يافتن پاسخ ابتدا ميراث تاريخي اصحاب حديث در اين زمينه بررسي شد و از ميان آثار موجود، تاريخ خليفه ‌بن ‌خياط (ابن‌خياط،240ق)، بقاياي كتاب المعرفة و التاريخ (فسوي، 277ق)، تاريخ الامم و الملوك (طبري، 310ق)، المنتظم فى تاريخ الامم و الملوك، (ابن‌جوزى 597ق) انتخاب شد و داده‌هاي مرتبط با اخبار اهل‌بيت‌(عليهم السلام) و شيعيان از ميان آنها استخراج و سپس با روش «تحليل مضمون» و اجراي مراحل آن، داده‌ها تحليل و مضامين نهفته در منابع منتخب كشف شد كه چهار مضمون فراگيرِ «تشيع؛ جرياني سياسي- مذهبي»، «تهديدهاي دائمي شيعيان براي حكومت»، «تلاش براي سركوب شيعيان بر مبناي دين»، و «سركوب شيعيان با تحمل خسارات» يافت شد كه اين مضامين با توجه به رويكرد اصحاب حديث به خلافت، در جهت مشروعيت‌بخشي به رفتار امويان در قبال سركوب اهل‌بيت‌(عليهم‌السلام) و شيعيان است.