گفتمان هاي فقهي حجاب و پوشش اسلامي زنان در سازمان روحانيت شيعه

هدف مقاله حاضر توصيف، مقايسه و مقابله سه گفتمان فقهي «سنتي»، «تحول گرا» و «تجددخواه» در نهاد روحانيت شيعه درباره حجاب و مديريت زيباشناختي بدن زنانه، بر پايه روش «تحليل انتقادي گفتمان» لاكلائو و موف است. پيروزي انقلاب اسلامي و تثبيت نظام سياسي شيعي با محوريت نهاد روحانيت، وجوه معطوف به پوشش زنانه و مديريت زيباشناختي بدن را در قامت مسئله‌اي اجتماعي در ايران معاصر پديدار ساخت. بخشي از مسئله مندي حجاب و معضله هاي مرتبط با بازنمايي هاي زنانه مدلول نهادينه شدن حضور اجتماعي زنان در كنار مشروعيت بخشي ديني به مشاركت اجتماعي و سياسي آنان در حوزة عمومي جامعه از سوي نهاد روحانيت قابل تعليل است. بازتعريف موازين حجاب و پوشش به مثابه قانون اجتماعي و نفي آن به منزله انتخاب فردي، مزيد بر بازتوليد مناقشه ميان الگوواره انديشه ديني و غيرديني، همزمان موجد نزاع و تقابل قايلان به اصل حجاب و پوشش اسلامي با يكديگر ذيل الگوواره ديني و گفتمان هاي فقهي نيز گرديده است. يافته‌هاي پژوهش علاوه بر رؤيت پذير ساختن دال‌هاي شناور هر يك از گفتمان هاي فقهي مذكور حول دال مركزي پوشش اسلامي، وجود برداشت هاي اجتهادي و اخلاقي متفاوت از الفاظ، مفاهيم و مقولات ذي وجه با پوشش و مديريت زيبايي‌شناختي بدن زنان، استنباط‌هاي متفاوت از معاني و مداليل معطوف به حيا و عفت را نيز در سپهر معنايي و كرداري صورت‌بندي هاي فقهي «سنتي»، «تحول گرا» و «تجددخواه» نشان مي دهد. سازوكارهاي ناظر به «چيره بخشي خود - به محاق بردن ديگري»، وجه اشتراك سه صورت‌بندي فقهي مذكور از حجاب و پوشش را در نهاد روحانيت شيعه تشكيل مي دهد.