سندسازي‌ها و انتحالات خصيبي در الهداية الكبري

پژوهش‌هاي متعددي جايگاه ويژۀ حسين بن حمدان خَصيبي (م 346ق يا 358ق) را در شكل‌گيري فرقۀ غالي نصيريه نمايانده‌اند. بااين‌حال، كم‌تر پژوهشي به روش استفاده خصيبي از منابع و مشايخ روايي پرداخته است. اين مسأله به‌ويژه به خاطر ناشناختگي بيشتر مشايخ صدر اسانيدش اهميت زيادي دارد. نوشته پيش رو با بررسي‌ تطبيقي ميان اسانيد الهداية با ديگر منابع در پي رسيدن به پاسخ‌هايي براي اين پرسش است كه خصيبي در الهداية چگونه از منابع بهره برده است؟ و براي نمونه به اشتراكات گسترده روايات الهداية با روايات متهمان به غلو مانند ابن‌مهران، اسحاق بصري و به‌ويژه شلمغاني (در اثبات الوصية) دست يافته است. بنا بر قرائن زيادي خصيبي با وجود استفاده از روايات بسيار از كتاب الاوصياء شلمغاني يا دفاتر ابن‌مهران، نامي از ايشان نبرده، بلكه عموماً با ارائۀ واسطه‌اي ساختگي تا مشايخ ايشان، اسنادشان را سرقت كرده، و يا مرسلاتشان را با اسنادي ساختگي كامل كرده، و در مواردي در متونشان نيز دست برده است. خصيبي با وجود تأخر و اتكا به چند منبع وجاده‌اي، مدعي سماع گسترده از اصحاب امامين عسكريين ع بوده، و اين در تثبيت جايگاهش به عنوان رهبر نصيريه مؤثر بوده است.