تحليل تطبيقي شگردهاي هنجارگريزي معنايي در اشعار شيركو بيكس و سيدعلي صالحي (بررسي موردي تو مي‌تواني با جرعه‌اي بوسه ديگربار مرا بيافريني و آخرين عاشقانه‌هاي ري‌را)

هنجارگريزي معنايي با گونه‌هاي مختلفي كه دارد، از مهم‌ترين شگردهاي هنجارگريزي در فرآيند تكوين زبان ادبي است و نقش مهمّي در بازنمايي وجوه معنا، تخيل و تصوير در زبان ادبي دارد. شيركو بيكس و سيدعلي صالحي به عنوان دو نماينده‌ مهمّ شعر معاصر كردي و فارسي، از شگردهاي مختلف هنجارگريزي معنايي در آفرينش‌هاي ادبي خود بهره برده‌اند. از اين روي، تحليل تطبيقي شگردهاي مختلف هنجارگريزي معنايي در شعر اين دو شاعر، از ضروريات پژوهش در اين حوزه است. در اين پژوهش با تكيه بر شگردهاي مختلف هنجارگريزي معنايي، به بررسي و تحليل نمودها و كاركردهاي مختلف شگردهاي هنجارگريزي معنايي در شعر شيركو بيكس و سيدعلي صالحي مي‌پردازيم، چنان‌كه بتوان شناخت بهتري از ساخت زبان ادبي در شعر اين دو شاعر حاصل كرد و پيوند بسامدها و كاركردهاي مختلف شگردهاي هنجارگريزي معنايي با جهان‌بيني‌هاي شاعرانه‌ موجود در اشعار آن‌ها را تبيين كرد. براي اين منظور، دو مجموعه شعر تو مي‌تواني با جرعه‌اي بوسه ديگربار مرا بيافرين از بيكس و آخرين عاشقانه‌هاي ري‌را از صالحي مبناي بررسي و تحليل قرار گرفته‌اند. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد از ميان گونه‌هاي مختلف هنجارگريزي معنايي، «تجريد»، «تجسّم» (با زيرشاخه‌هاي: سيال‌پنداري، جسم‌پنداري و جاندارپنداري)، «رنگ‌آميزي» (با زيرشاخه‌هاي: رنگ دادن به عناصري متفاوت از رنگ خود و رنگ دادن به امور يا عناصر انتزاعي و في‌نفسه بي‌رنگ)، «حس‌آميزي» و «پارادوكس»، از مهم‌ترين و پربسامدترين شگردهاي مورد استفاده‌ بيكس و صالحي در هنجارگريزي‌هاي معنايي است و با توجه به رويكردها، تجربه‌هاي زيستي و جهان‌بيني‌هاي خاصّ حاكم بر اشعار هر يك از اين دو شاعر، گونه‌هاي هنجارگريزي معنايي نيز با شكل‌ها و بسامدهاي مختلف در اشعار بيكس و صالحي نمود يافته‌اند. روش تحقيق توصيفي-تحليلي است و داده ها به شيوه‌ كتابخانه اي و سندكاوي گردآوري شده اند.