شناسايي و رتبه بندي عوامل موثر بر افزايش مشاركت ايرانيان در پرداخت ماليات

مقدمه: مشاركت عمومي مردم در امور اقتصادي، فرهنگي، سياسي و اجتماعي يكي از شاخص‌هاي مهم توسعه در كشورهاي توسعه‌يافته به‌شمار مي‌رود. مشاركت عمومي مردم در پرداخت ماليات از شاخص‌هاي مهم توسعه اقتصادي محسوب مي‌شود. به‌همين‌دليل ضرورت شناخت عوامل بروز و تشديد پرداخت يا فرار مالياتي و تمهيد و ارائه راهكارها و پيشنهادهاي علمي ـ كاربردي امري اجتناب‌ناپذير است؛ بنابراين، پژوهش حاضر تلاش خواهد كرد عوامل مؤثر بر افزايش مشاركت عمومي مردم در پرداخت ماليات در ايران را بررسي، شناسايي و رتبه‌بندي كند.روش: پژوهش حاضر كيفي از نوع مدل ساختاري تفسيري است. جامعه آماري شامل كارمندان اداره ماليات شهر تهران بوده و براي جمع‌آوري داده‌ها از پرسشنامه و ماتريس محقق‌ساخته استفاده شده است. در روش مدلسازي ساختاري ـ تفسيري اطلاعات از افراد جامعه آماري دريافت و تحليل مي‌گردد. تمايل و توانايي مشاركت در پژوهش، تسلط نظري، تجربه عملي و قابليت دسترسي از معيارهاي انتخاب جامعه آماري بوده است. جامعه آماري اين پژوهش كارمندان اداره ماليات شهر تهران هستند كه  30 نفر از خبرگان اين اداره بر اساس نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شده‌اند.يافته‌ها: بر اساس يافته‌هاي پژوهش، 10 عامل تأثيرگذار در افزايش مشاركت عمومي مردم در پرداخت ماليات شناسايي گرديد كه شامل عوامل سياسي، قانوني، آموزش و آگاهي‌بخشي، ويژگي جمعيتي، اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي، مديريتي و ويژگي‌هاي روان‌شناختي است. تحليل روابط متغيرها به استخراج يك مدل چهار سطحي منجر گرديد كه عوامل سياسي و ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي در سطح چهارم، عوامل قانوني در سطح سوم، عوامل آموزشي، عوامل اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و ويژگي روان‌شناختي در سطح دوم و عوامل سازماني و مديريتي در سطح اول قرار گرفته‌اند. عوامل سياسي و جمعيت‌شناختي بيشترين و بالاترين اثرگذاري را بر گرايش به پرداخت ماليات دارند.بحث: نتايج پژوهش حاكيست شفافيت در مصرف ماليات توسط دولت با جلب اعتماد مؤديان و بالارفتن اعتماد سياسي، سبب افزايش گرايش افراد به پرداخت ماليات مي‌گردد.