ارزيابي تغييرات كاربري زمين با استفاده از داده‌هاي سنجش از دور چند زماني و مدل‌هاي آماري و ميزان تأثير آن در افزايش رواناب (مطالعه موردي حوضه گرگان‌رود ـ استان گلستان)

تغييرات آب و هوا، كاربري زمين و تغييرات پوشش آن، بر فرايندهاي رواناب ـ فرسايش تأثير قابل توجهي دارد. اين مطالعه براي  بررسي تغييرات كاربري اراضي و ميزان نقش آن در افزايش رواناب در حوضه آبريز گرگان رود طي يك دوره 35 ساله انجام شد و با استفاده از ادغام تكنيك هاي سنجش از دور و سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي صورت گرفت. در پژوهش حاضر تصاوير لندست مربوط به سال هاي 1986، 2006 و 2020 پردازش و  تجزيه و تحليل شد. تأثير كاربري زمين در پتانسيل رواناب نيز از طريق مدل نيمه توزيعي SWAT شبيه سازي و براي واسنجي از نرم افزار SWAT-CUP استفاده شد.. نتايج حاصل از بررسي هاي انجام شده در تغييرات كاربري اراضي طي بازه زماني مشخص، حاكي از آن است كه در بازه زماني 2020-1986، بيشترين تغيير شكل مربوط به اراضي جنگلي است كه از3342.80 كيلومتر مربع در سال 1986 به 1819.87كيلومتر مربع در سال 2020 كاهش يافته است. نتايج به دست آمده نشان مي دهد كه تغييرات كاربري اراضي در حوضه رودخانه گرگان رود، به افزايش حجم رواناب از 149.45در سال 1986 به 159.86 ميلي متر در سال 2020 (به ميزان 6.89درصد افزايش داشته ) منجر شده است و بيشترين تأثير در افزايش رواناب نيز مربوط به افزايش كاربري اراضي كشاورزي و كاهش اراضي جنگلي به ترتيب به ميزان 43.63 و 37.25درصد، در طي دوره آماري 2020-1986است. در نهايت، مقايسه اثر تغييرات كاربري اراضي بر مؤلفه هاي چرخه هيدرولوژيكي و مقادير مختلف رواناب نشان مي دهد كه با ادامه روند تخريبي كاربري، مقادير مختلف رواناب افزايش يافته و نفوذپذيري و آب گذري به آبخوان هاي سطحي و عميق نيز كاهش يافته است؛ اين امر بر توان سيلاب در حوضه مورد مطالعه تأثير مي گذارد. نتايج اين مطالعه، براي مديريت حوادث شديد و برنامه‌ريزي/ مديريت كاربري اراضي در آينده در منطقه مرتبط و مفيد است