ارزيابي تغييرات پوشش‌گياهي در پاسخ به مقادير سالانه بارش و دما در استان سمنان

تغييرات شاخص تفاضل پوشش ‌گياهي ‌نرمال‌شده (NDVI)، به‌طور عمده به تغيير در مؤلفه‌هاي اقليمي مانند دما و بارش به‌ويژه در مناطق خشك و نيمه‌خشك وابسته است. اهداف پژوهش حاضر شامل ارزيابي تغييرات NDVI در ماه‌هاي مختلف از سال‌هاي 2001 تا 2020 است كه با استفاده از روش‌هاي رگرسيون خطي، شيب خط سِن و تعيين روابط بين شاخص NDVI و مؤلفه‌هاي اقليمي بارش و دما در استان سمنان انجام مي شود. در اين مطالعه، داده‌هاي بازتحليل‌شده شبكه‌اي بارش و دماي حاصل از پروداكت ERA5-Land و داده‌هاي NDVI حاصل از پروداكت MODIS طي سري زماني بيست ساله (2020-2001) در بررسي تغييرات شاخص NDVI در استان سمنان واكاوي شد. تصحيح اُريبي داده‌هاي اقليمي نيز با استفاده از روش نگاشت چندك (QM) انجام شد. همچنين روند تغييرات شاخص NDVI با استفاده از روش‌ رگرسيون خطي و شيب تخمين گر سِن ارزيابي شد. پس از آن، ميزان ضريب تبيين ـ كه ميزان ارتباط بين مؤلفه‌هاي دما و بارش را با پوشش‌گياهي نشان مي دهد ـ محاسبه شد. نتايج حاصل از شيب خط رگرسيوني و شيب خط سِن، در برآورد تغييرات پوشش گياهي نسبت به دو مؤلفه اقليمي بارش و دما تقريباً مشابه بود. در 75% از مساحت استان، ميزان ضرايب تبيين در ماه‌هاي نهم و دوازدهم ميلادي (حدوداً و به‌ترتيب معادل ماه‌هاي شهريور و دي) حداكثر بود و به‌ترتيب 56% و 62% برآورد شد كه ارتباط مثبت پوشش‌گياهي را در ماه‌هاي مذكور با بارش سالانه تأييد مي كرد. در نيمي از مساحت استان نيز تغييرات NDVI ماهانه نسبت به دماي سالانه طي بازه زماني 2020-2001، صفر يا منفي بود؛ به‌طوري‌ كه در سال‌هاي ذكر شده ميزان پوشش‌گياهي در ارتباط با دما تغيير نكرده يا اندكي كاهش يافته‌ بود. همچنين در 50 % از مساحت استان، ميزان ضريب تبيين بين شاخص NDVI و دماي سالانه از 14% تا 28% متغير بود و تنها در 25% از استان، ارتباط ميان پوشش‌گياهي در ماه‌هاي هشتم تا دوازدهم ميلادي (به‌طور تقريبي معادل ماه‌هاي مرداد تا دي) و دماي سالانه به بيش از 40% رسيده بود.