ارزيابي تغييرات زماني- مكاني عناصر اقليمي مؤثر بر وقوع پديده گرد و غبار در مناطق خشك و نيمه‌خشك (مطالعه موردي: تالاب جازموريان)

طوفان گرد و غبار پديده‌اي است كه به مرزهاي سياسي و طبيعي محدود نمي‌شود و منطقه وسيعي را تحت تأثير قرار مي‌دهد. بنابراين، هدف از اين مطالعه، بررسي روند تغييرات زماني- مكاني طوفان‌هاي گرد و غبار در تالاب جازموريان است. در اين پژوهش با استفاده از داده‌هاي ماهواره‌اي سنجنده موديس، اطلاعات مربوط به عمق نوري ذرات معلق در هوا (AOD) و شاخص پوشش گياهي (NDVI) بررسي شد. سپس با استفاده از داده‌هاي هواشناسي دريافت شده از سازمان هواشناسي كشور، داده‌هاي اقليمي بارندگي، دما، رطوبت نسبي، ديد افقي، جهت باد و سرعت باد در بازه زماني 1399-1379 ارزيابي شد و رابطه همبستگي بين شاخص AOD و ساير پارامترهاي اقليمي به دست آمد. نتايج بررسي عمق نوري نيز نشان داد كه بيشترين ميزان AOD، از نظر مكاني در قسمت‌هاي مركزي تالاب قرار داشت. از سوي ديگر، كمترين ميزان پوشش گياهي، بارندگي، رطوبت نسبي و ديد افقي، حداكثر دما، جهت و سرعت باد نيز در اين مناطق مشاهده شد. بررسي روند تغييرات پارامترهاي مورد بررسي با استفاده از شاخص من كندال و شيب تخمين‌گر سن نشان داد كه روند تغييرات متوسط سالانه، در سطح معني داري پنج درصد شاخص‌هاي سمت باد، سرعت باد و‌ ديد افقي با شيب مثبت افزايشي بود. روند تغييرات شاخص‌هاي بارندگي و دما نيز در سطح معني داري پنج درصد  نشان داد كه روند اين دو پارامتر افزايشي بود كه اين افزايش در دما محسوس‌تر است. روند تغييرات شاخص رطوبت نسبي نيز شيب منفي و كاهشي داشت. هبستگي بين عمق نوري و ساير پارامترها نشان داد كه بيشترين همبستگي شاخص AOD در سطح معني داري پنج درصد با پارامتر جهت باد بود و كمترين همبستگي را با شاخص رطوبت نسبي داشت. بنابراين، افزايش ذرات معلق در هوا به‌شدت به روند تغييرات پوشش گياهي و شاخص هاي اقليمي بستگي دارد؛ به ‌نحوي كه با استفاده از داده‌هاي ماهواره‌اي و اقليمي با قدرت تفكيك مكاني و زماني مناسب به‌خوبي مطالعه مي شود.