تحليل اثرات عناصر اقليمي بر تحرك‌پذيري ماسه‌هاي بادي غرب بيابان لوت

پژوهش حاضر با هدف آگاهي از وضعيت تپه‌هاي ماسه‌اي بيابان لوت واقع در استان كرمان براي جلوگيري از تشديد بحران‌هاي ‌محيط زيستي در آينده انجام شد. بدين‌ترتيب، ابتدا از داده‌هاي ساعتي سرعت باد، كد پديده‌هاي گردوغبار، بارندگي و درجه حرارت هفت ايستگاه سينوپتيك در دوره آماري 20 ‌ساله (1381 تا 1400) استفاده شد. سپس نسبت به بررسي روند تغييرات عوامل اقليمي و الگوي مكانيسم زماني و مكاني گردوغبار، گل‌باد، گل‌طوفان، تبخيروتعرق پرداخته شد. در ادامه، وضعيت فعاليت تپه‌هاي ماسه‌اي با استفاده از شاخص لنكستر تعيين شد و حساسيت تحرك‌پذيري ماسه‌هاي روان نسبت به تغييرات عوامل اقليمي مؤثر بر آن مورد تحليل قرار گرفت. در پايان پهنه‌بندي پتانسيل نهايي حمل صورت پذيرفت. شرايط اقليمي حاكم در منطقه داراي شرايط خشك، فراخشك و نيمه‌خشك بوده است. نتايج نشان داد كه ايستگاه‌هاي منتهي به بيابان لوت با كاهش ميزان بارندگي و افزايش دما و تبخيروتعرق روبه‌رو هستند. بيش‌ترين فراواني بادهاي محلي و فرامحلي به‌ترتيب مربوط به ايستگاه نهبندان با 1090 روز و ايستگاه بم با 791 روز و كم‌ترين فراواني بادهاي محلي و فرامحلي به‌ترتيب مربوط به ايستگاه بافت با 23 و 31 روز است. بر اساس شاخص لنكستر، ميزان فعاليت تپه‌هاي ماسه‌اي در ايستگاه‌هاي مورد مطالعه كاملاً فعال و فعال بوده و بيش‌ترين شاخص لنكستر در ايستگاه شهداد به‌دست آمده است. مي‌توان جمع‌بندي نمود كه بيابان لوت در معرض خطر بيابان‌زايي شديد و بسيار شديد قرار دارد. بر اساس آزمون تحليل حساسيت، چنان‌چه در آينده درصد فراواني بادهاي بيش‌تر از آستانه فرسايش، به ميزان 30 درصد افزايش يابد، فعاليت و حركت تپه‌هاي ماسه‌اي نيز 30 درصد افزايش خواهد يافت، درحالي‌كه با افزايش 30 درصد بارندگي حدود 43 درصد كاهش در فعاليت تپه‌هاي ماسه‌اي مشاهده مي‌شود. بنابراين، حساسيت تحرك‌پذيري ماسه‌هاي روان نسبت به تغييرات افزايش ناشي از بارندگي بيش‌تر از سرعت باد است.