بررسي تاثير تغييرات كاربري اراضي و بارش بر ميزان فرسايش خاك در حوضه اوارد نكارود

با توجه به اهميت نقش خاك در تأمين نيازهاي انسان، آگاهي از عوامل و روند فرسايش خاك به منظور مديريت و جلوگيري از تخريب آن ضروري است. پژوهش حاضر با هدف بررسي تلفيقي تاثير كاربري اراضي و بارش در فرسايش خاك حوضه اوارد نكارود در دو دوره ۲۰ساله (2000-2020 و 2000-1980) انجام شد. براي اين منظور از معادله اصلاح‌شده جهاني فرسايش خاك (RUSLE) استفاده شده است. ارزيابي دقت اين مدل با استفاده از شاخص هاي آماري و مدل BLM كه تمامي عوامل آن طي مشاهدات ميداني به دست آمد، انجام شد. داده هاي عوامل فرسايندگي باران(R)، مديريت پوشش گياهي (C ) و توپوگرافي (LS ) از تصاوير ماهواره‌اي در گوگل ارث ‌انجين به‌دست‌آمده اند. ميانگين عامل R در دوره اول و دوم به ترتيب 2.02 و 1.783 MJ mm ha-1 ha-1 y-1    و ميانگين عامل C به ترتيب 0.353 و 0.429 به دست آمد كه نشان دهنده تغييرات بارش و پوشش گياهي منطقه مورد مطالعه است. نقشه طبقه بندي اراضي منطقه در دوره اول (2000-1980) با استفاده از سنجنده TM و الگوريتم درخت طبقه بندي و رگرسيون تهيه شد. اعتبارسنجي با استفاده از نمونه‌هاي تعليمي، ماتريس خطا و محاسبه شاخص‌هاي آماري انجام گرفت كه صحت كلي 0.94 و ضريب كاپا 0.91 را نشان داد. براي دوره دوم (2020-2000) از محصول جهاني پوشش زمين CGLS-LC100 با دقت 80 درصد استفاده شد. تغييرات كاربري اراضي نيز در دو دوره با يكديگر مقايسه شد كه بر اساس آن مساحت جنگل ها و مراتع در اين حوضه به ترتيب 17 و 27 درصد كاهش داشته و به مساحت جنگل هاي تخريبي، زمين‌هاي زراعي و مناطق مسكوني اضافه شده است. طبق نتايج به دست آمده ميانگين سالانه فرسايش خاك در دوره اول 1.64 تن در هكتار در سال و حداكثر تا 59.62 تن در هكتار در سال و در دوره دوم 1.75 تن در هكتار در سال و حداكثر تا 63.38 تن در هكتار در سال متغير است كه بيانگر سير افزايشي فرسايش خاك در حوضه اوارد است. اين سير افزايش فرسايش خاك بيشتر ناشي از كاهش پوشش گياهي در منطقه است، بنابراين لازم است با قوانيني سختگيرانه و با مديريتي اصولي مانع از تغيير كاربري‌ها و كاهش پوشش طبيعي سطح زمين در منطقه شد.