بررسي كمي ميزان فرسايش و رسوب جاده‌هاي جنگلي شهرستان لردگان با استفاده از مدل SEDMODL

يكي از بزرگ ترين مشكلات ناشي از جاده سازي هاي غيراصولي، وقوع اشكال مختلف فرسايش از قبيل فرسايش آبكندي و توده‌اي وتشديدآن ها در اطراف جاده‌ها است. در پژوهش حاضر از مدل تحويل رسوب جاده (SEDMODL) و سيستم اطلاعات جغرافيايي براي تخمين ميزان و درصد رسوب‌دهي متوسط سالانه ناشي از شبكه جاده‌هاي جنگلي در جنگل‌هاي بلوط غرب كشور در استان چهار محال و بختياري استفاده شد. در اين تحقيق از جاده‌هاي جنگلي بيدله واقع در شهرستان لردگان به طول 5828 متر كه به صورت خاكي و عمدتا جهت سهولت دسترسي به مناطق جنگلي، مسكوني (روستا) ، عشايري و تفريحي در مناطق جنگلي استان چهار محال و بختياري احداث شده است به عنوان منطقه مطالعاتي استفاده شد. ابتدا نقشه‌هاي مورد نياز شامل زمين‌شناسي، مسيرجاده، شيب، بارندگي و تراكم زهكشي تهيه و در محيط نرم افزار Arc GIS 10.8 رقومي شد و همچنين طي بازديد‌هاي ميداني جنس، سن و ترافيك جاده‌هاي مطالعاتي تعيين گرديد. فرمول‌هاي به‌كارگرفته شده در SEDMODL بر پايه روابط رياضي و كمي بين عامل‌هاي فرسايش از قبيل نوع استفاده از جاده، ترافيك جاده، مواد مادري به كار گرفته شده در احداث جاده، وضعيت سطح جاده، شيب طولي جاده، پوشش گياهي ترانشه خاك‌برداري، ميزان بارش منطقه و ميزان فاصله از آبراهه طراحي شده‌اند. همچنين در اين تحقيق به منظور اندازه‌گيري ميداني ميزان فرسايش و رسوب در قسمت‌هاي مختلف جاده‌هاي مطالعاتي 30 پيكه فرسايشي نصب و در طول يك سال ميزان تغييرات آنها به كمك متر ليزري با دقت 0/02 ميليمتر اندازه‌گيري شد و ميانگين فرسايش خاك بر اساس اندازه‌گيري صورت گرفته 4 ميليمتر در يك سال برآورد شد. ميزان فرسايش بر اساس مدل SEDMODL در جاده بيدله 2068 تن در سال و ميزان رسوب دهي كل بر اساس مدل SEDMODL 234 تن در سال است. همچنين آناليز لكه‌هاي داغ نشان داد 39/8 درصد از جاده‌ها داراي توليد فرسايش بسيار زياد مي باشند.