تحليل زمين آماري مقاومت‌هاي فروروي و برشي خاك در منطقه فندقلوي اردبيل

هدف از اين پژوهش مطالعه تغييرات مكاني مقاومت فروروي (PR) و مقاومت برشي خاك (SS) در اراضي شيبدار منطقه فندقلوي اردبيل بود. نمونه هاي خاك دست خورده و دست نخورده از سه كاربري جنگلي (20 نمونه)، مرتعي (23 نمونه) و زراعي (37 نمونه) به هم چسبيده (ha 15) براي تعيين برخي متغيرهاي فيزيكي و شيميايي به صورت شبكه هاي تقريباً منظم m 50×50 از منطقه مذكور در تابستان 1402 برداشته شدند. متغيرهاي PR و SS به صورت درجا در محل به ترتيب با استفاده از دستگاه هاي فروسنج مخروطي عقربه اي و پره برشي تعيين شد و همزمان رطوبت خاك مزرعه (FWC) در نمونه هاي دست نخورده اندازه گيري شد. همچنين برخي ويژگي هاي خاك مانند كربن آلي، شن، سيلت، رس، جرم مخصوص ظاهري و حقيقي و تخلخل كل تعيين گرديد. از روش هاي درون يابي كريجينگ معمولي (OK) و وزن دهي عكس فاصله (IDW) براي بررسي زمين آماري متغيرهاي خاك استفاده شد. همبستگي هاي منفي و معني دار بين PR با سيلت و FWC و مثبت و معني دار بين SS با شن و كربن آلي مشاهده شد. متغير PR داراي بيشترين تغييرپذيري (CV= 58.3 %) در اراضي مرتعي و متغير سيلت داراي كمترين دامنه تأثير (m 636) نسبت به ساير متغيرهاي خاك بود لذا توصيه مي شود در مطالعات بعدي، فواصل نمونه برداري خاك به جاي 50 متر، 636 متر در نظر گرفته شود. مدل نيم تغييرنماي گوسي و كروي با وابستگي مكاني قوي و متوسط به ترتيب براي PR و SS به دست آمد. براساس آماره هاي ريشه ميانگين مربعات خطا (RMSE) و ضريب تطابق (CCC)، روش OK به علت داشتن RMSE كمتر و CCC بيشتر در مقايسه با روش IDW داراي صحت بالاتري در برآورد PR بود، ولي در درون يابي SS، روش IDW در مقايسه با روش OK دقيق تر عمل نمود. نقشه تغييرات مكاني نشان داد بيشترين مقادير PR و SS در كاربري مرتعي و كمترين مقادير آن ها در كاربري زراعي منطقه مورد مطالعه وجود داشت.