تحليل تغييرات مكاني و زماني عمق اپتيكي هواويزهاي غبار مناطق مختلف استان كرمان در 23 سال گذشته

هواويزهاي غبار اثرات نامطلوبي بر سلامت عموم، كيفيت هوا و محيط‌زيست دارند و پايش مستمر تغييرات زماني-مكاني آن‌ها در مناطق مختلف به‌ويژه مناطق خشك و نيمه‌خشك حائز اهميت زيادي است. بر اين اساس، پژوهش حاضر باهدف تحليل مكاني و زماني هواويزهاي غبار در استان كرمان انجام شد. پس از اعتبارسنجي داده هاي عمق اپتيكي هواويزهاي غبار بر مبناي داده هاي مشاهداتي ديد افقي، روند تغييرات بلندمدت (2022-2000) آن‌ها در مقياس هاي زماني مختلف با استفاده از آزمون من-كندال بررسي شد. بر اساس الگوي توزيع فضايي هواويزها مشخص شد كه كيفيت هواي نيمه شرقي در ماه هاي اسفند و فروردين پايين‌تر از ساير نواحي استان بوده اين در حالي است كه در نواحي مركزي، آلودگي هوا كمتر و كيفيت هوا مطلوب‌تر بوده است. نتايج حاصل از آزمون من-كندال نشان داد كه در خرداد و آذر، روند تغييرات عمق اپتيكي هواويزهاي غبار در بيش از دوسوم استان كرمان، كاهشي غير معني‌دار بوده است (Z -1.96). اين در حالي است كه در آبان و ارديبهشت، نيمي از استان و در ساير ماه‌ها بيش از دوسوم استان، تغييرات افزايشي هواويزها را در 23 سال گذشته تجربه كرده‌اند. يافته‌ها همچنين نشان داد كه استان كرمان در تير و فروردين بدترين شرايط را ازنظر حضور آئروسل‌هاي جوي داشته زيرا عمق اپتيكي آن‌ها در بيش از 87% مناطق استان به بيش از 5/0 رسيده است. در مقياس فصلي، حدود 70 درصد استان در فصول بهار و پاييز و بيش از 95 درصد استان در فصول تابستان و زمستان با روند تغييرات افزايشي هواويزهاي غبار ناشي از وقوع پديده گردوغبار مواجه بوده اند. در مقياس سالانه، همه مناطق استان كرمان، روند افزايشي هواويزها را در دوره آماري موردمطالعه تجربه كرده‌اند كه اين تغييرات در شهرستان‌هاي غربي بيشتر از ساير شهرستان‌هاي استان بوده است (Z +1.96).