حدود و ثغور اعمال ولايت فقها در ساختار حكومت صفويه

تأسيس و اسقرار دولت صفوي در ايران به عنوان نخستين حكومت مستقّل شيعي مقتدر در تاريخ اسلام، موجب گشت بحث تأييد اين دولت و همكاري يا عدم همراهي با آن، بدل به يكي از مباحث مهم جديد در حوزة تفكر و انديشة سياسي و حتي نظرات فقهي علماي بزرگ اين دوران شود. براين اساس در اين دوران فقهاي بسيار زيادي از بلاد مختلف بخصوص لبنان به دعوت شاهان صفوي به ايران مهاجرت كردند وحوزه علمي مقتدري را در اصفهان رونق دادند؛ از طرف ديگر عده زيادي از اين فقها با شاهان صفوي همكاري و در ساختار قدرت شركت داشتند و به مقاماتي ازجمله شيخ الاسلام، صدر، قاضي و... رسيدند. براين اساس پژوهش مذكور به اين سؤال جواب مي‌دهد كه حدود و ثغور ولايت فقها درساختارحكومت صفويه چگونه بوده است؟ فرضيه تحقيق با روش توصيفي-تحليلي پاسخ مي دهد؛ باتوجه به اينكه درايران دوره صفويه، مردم درساختار حكومت نقشي نداشتند وحكومت نياز به مشروعيت داشت، اين مشروعيت يا بايد به تاييد فقها مي‌رسيد و يا اينكه، فقها براي حل بحران مشروعيت، به حكومت مي‌رسيدند؛ براين اساس نگارنده معتقد است كه در يك دوره‌اي ازحكومت صفويه (شاه طهماسب) حكومت ولايت فقيه بالفعل تاسيس شد و شاه درواقع همان صدراعظم فقيه بود كه مشروعيتش را از فقيه مي‌گرفت، لذا حدود و اختيارات ولايت فقيه همان حدودي بود كه فقهاي شيعه قايل به آن هستند.