كاركرد سازمان‌هاي غيردولتي در فرايند سازوكار بررسي دوره‌اي جهاني: مطالعه موردي تركيه

زمينه و هدف: سازوكار بررسي دوره‌اي جهاني مصداق عيني اصل برابري حاكميتي بند 1 منشور ملل متحد است. اين فرايند جاي شكايت از تبعيض يا برتري دولت‌هاي قدرتمند براي هيچ دولتي باقي نگذاشته است. سازوكار بررسي دوره‌اي جهاني از سه بنيان مهم صلح و امنيت، توسعه و حقوق بشر حمايت مي‌كند و به‌عنوان يكي از مهم‌ترين سازوكارهاي نظارتي شوراي حقوق بشر ملل متحد قلمداد مي‌شود كه سازمان‌هاي غيردولتي در آن نقش مهمي را به عهده دارند. در اينكه سازمان‌هاي غيردولتي خلاقانه در تعامل و همكاري با اين سازوكار بين‌الدولي هستند جاي ترديد نيست، وليكن اين سؤال مطرح است كه آيا آنها توانستند برخلاف ساير سازوكارهاي حقوق بشري، اركان معاهداتي و رويه‌هاي ويژه، در اين سازوكار جايگاه خود را ارتقا دهند و يا نقش و كاركرد مؤثر خود را در ايجاد و ارتقاي فرهنگ حقوق بشر با ارائه مشاوره و مشاركت در كشور تحت بررسي به اثبات برسانند؟ نوع و روش: اين مقاله علمي پژوهشي بوده و به روش اسنادي (كتابخانه‌اي) نگارش شده است.يافته‌ها و نتايج: اين مقاله با استفاده از گزارش ملي كشور تركيه، گزارش‌هاي ذي‌نفعان و داده‌هاي مركز اطلاعات سازوكار بررسي دوره‌اي جهاني، به نقش سازمان‌هاي غيردولتي و تأثير آنها در اعمال و اجراي توصيه‌هاي سازوكار دولت‌محور مي‌پردازد. توصيه‌هاي ارائه شده در گفتگوي تعاملي بيانگر نگراني‌ها و دغدغه‌هاي سازمان‌هاي غيردولتي است. دستاوردهاي اين مطالعه نشان مي‌دهد كه توصيه‌هاي سازمان‌هاي غير دولتي به‌ويژه ائتلاف‌هاي آنها در اين كشور، ارتباط نزديكي دارد با بسياري از توصيه‌هاي دولت‌هاي بررسي‌كننده و ساير سازوكارهاي حقوق بشري ملل متحد مانند اركان معاهداتي و رويه‌هاي ويژه كه بازوي مكمل اين سازوكار هستند.