ارزيابي ريسك اكولوژيك و سلامت عناصر سمي در خاك‌هاي سطحي اطراف مناطق صنعتي اردكان

آلودگي خاك به عناصر سمي، نگراني بزرگ محيط‌ زيستي است. استقرار كارخانه‌هاي فولاد و گندله سازي در حاشيه‌ شهر اردكان احتمال انتشار آلاينده هاي مختلف به ويژه فلزات سمي را در اين منطقه افزايش داده است. هدف از اين پژوهش، ارزيابي ميزان آلودگي به عناصر سمي در خاك هاي سطحي اطراف مناطق صنعتي شهر اردكان با استفاده از فاكتورهاي غني شدگي (EF)، پتانسيل ريسك اكولوژيك (PERI) و ريسك سلامت از طريق سه مسير بلع، تنفس و جذب پوستي بود. در اين تحقيق 12 نمونه خاك سطحي از 12 ايستگاه به روش سيستماتيك تصادفي جمع آوري شد. غلظت عناصر سمي سرب، آرسنيك، نيكل و كادميوم در نمونه ها با استفاده از دستگاه  ICP-OESاندازه گيري شد. ميانگين غلظت عناصر به‌ترتيب: نيكل (46/75)، سرب (36/16)، آرسنيك (9/25) و كادميوم (0/34) ميكروگرم بر گرم به دست آمد. متوسط ضريب غني شدگي (EF) براي عناصر به صورت الگويPb Ni Cd As بود. براساس شاخص پتانسيل خطر اكولوژيك (PERI)، ايستگاه هاي 9 و 11 آلودگي متوسط و ساير ايستگاه ها آلودگي كم را نشان دادند. نتايج ارزيابي ريسك سلامت براساس مقدار ضريب خطر (HQ) براي تمامي عناصر از سه طريق بلع، تنفس و جذب پوستي كم تر از يك به‌دست آمد كه نمي تواند نشان دهنده‌ احتمال وجود پتانسيل خطر غير‌سرطان زايي باشد. ريسك سرطان زايي براي بزرگسالان از طريق بلع، تنفس و جذب پوستي در همه‌ ايستگاه هاي نمونه برداري براي عنصر سرب در محدوده‌ قابل چشم پوشي بود؛ اما براي عناصر نيكل و آرسنيك از مسيرهاي بلع و جذب پوستي و در مورد كادميوم از مسير بلع، احتمال خطر براي سرطان زايي وجود داشت.