بررسي قابليت ترسيب كربن توسط گونه‌هاي گياهي مستقر در فضاي سبز (مطالعه‌ مجتمع صنعتي و معدني چادرملو)

يكي از چالش‌هاي مهم در توسعه‌ پايدار، افزايش گازهاي گلخانه‌اي به‌ويژه دي‌اكسيدكربن در اتمسفر و به‌دنبال افزايش دماي زمين و تغيير اقليم مي‌باشد. ترسيب كربن توسط گياهان يك راهكار عملي براي كاهش غلظت دي‌اكسيدكربن در اتمسفر مي‌باشد. طي فرآيند فتوسنتز، دي‌اكسيدكربن اتمسفر جذب و به‌صورت كربن آلي ذخيره مي‌شود. اين مطالعه با هدف اندازه‌گيري قابليت ترسيب دي‌اكسيدكربن توسط شش گونه‌ گياهي (خرما، زيتون، خرزهره، اكاليپتوس، كاج و تاغ) كه در مجتمع صنعتي و معدني چادرملو اردكان كشت شده‌اند، انجام شد. در بخش خاك، مطالعه‌اي به‌صورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح بلوك كاملاً تصادفي انجام و ميزان ترسيب كربن در هفت كاربري (منطقه‌ شاهد و شش گياه) و دو عمق (25-0 و 50-25 سانتي‌متر) اندازه‌گيري شد. نتايج آناليز واريانس نشان داد كه اثر كاربري، عمق و برهمكنش آن‌ها بر ميزان ترسيب معني‌دار بود (0/05 P). نتايج نشان داد كه ترسيب كربن در عمق  25-0 سانتي‌متري به‌طور معني‌داري بيش از عمق 50-25 بود و همه‌ گياهان به‌طور معني‌داري نسبت به منطقه‌ شاهد، ترسيب كربن بيشتري داشتند. كاج بيشترين ميزان ترسيب در بخش خاك (ton.h-1 24/59 دي‌اكسيدكربن) را داشت كه به‌طور معني‌داري بيش از ساير گياهان بود. ميزان ترسيب كربن در لاشبرگ، ريشه و اندام هوايي شش گياه در قالب طرح بلوك كاملاً تصادفي مورد بررسي قرار گرفت. بيشترين ميزان ترسيب در لاشبرگ، ريشه و اندام هوايي به‌ترتيب در خرزهره، كاج و خرما (به‌ترتيب 31، 23/32 و ton.h-1 78/75 دي‌اكسيد كربن) مشاهده شد. كمترين ميزان ترسيب كربن در لاشبرگ، ريشه و اندام هوايي در تاغ (به‌ترتيب 23/1، 94/1 و ton.h-1 6/19 دي‌اكسيدكربن) مشاهده شد. نتايج نشان داد كه بيشترين مقدار كل ترسيب كربن در بخش‌هاي خاك، لاشبرگ ريشه و اندام هوايي در كاج (ton.h-1 161/39) نسبت به ساير گياهان به‌طور معني‌داري بيشتر بود. كمترين مقدار كل ترسيب كربن در تاغ (ton.h-1 52/3) مشاهده شد. با توجه به نتايج اين مطالعه، از بين گياهان مورد بررسي، كاج بالاترين توان ترسيب دي‌اكسيدكربن را داشته و به‌عنوان گياه مناسب براي كشت در فضاي سبز مناطق مشابه توصيه مي‌گردد. به‌نظر مي‌رسد با انتخاب گياهان سازگار با شرايط اقليمي، خاكي و آب منطقه، ضمن ايجاد فضاي سبز مناسب، بتوان غلظت دي‌اكسيدكربن در اتمسفر را كاهش و باعث بهبود كيفيت هوا شد.