ارزيابي تغييرات مكاني- زماني كاربري/ پوشش زمين و شوري خاك و تاثير آن بر مديريت مناطق خشك (مطالعه موردي: بخشي از حوضه سيستان، جنوب شرقي ايران)

اثرات منفي شوري خاك بر محيط‌هاي طبيعي و انساني اين پديده را به يكي از تهديدات جدي در مديريت پايدار مناطق خشك و نيمه خشك تبديل كرده است. بنابراين، در مطالعه حاضر تغييرات مكاني– زماني شوري خاك و تغييرات كاربري/ پوشش زمين در بخشي از حوضه سيستان واقع در مناطق خشك جنوب شرقي ايران كه در سال‌هاي اخير در معرض پديده شوري خاك قرار گرفته است مورد بررسي قرار گرفت. در اين مطالعه با استفاده از اندازه‌گيري‌هاي حاصل از نمونه‌برداري‌هاي زميني و ابزارهايي نظير سنجش از دور (RS) و سامانه اطلاعات جغرافيايي (GIS) نقشه‌هاي كاربري/ پوشش زمين و شوري خاك براي سال‌هاي 1989 و 2019 تهيه شد. بر اساس نتايج، ميزان ميانگين نرمال شده شوري خاك در سال 1989 برابر 0.322 بوده و در سال 2019 اين ميزان با رشد حدود 0.188 به 0.52رسيده است. همچنين، نتايج حاصل از مقايسه روند افزايش شوري و تغييرات كاربري/ پوشش زمين در منطقه نشان مي‌دهد كه اين دو عامل متقابلا تاثير به سزايي بر يكديگر دارند. از سوي ديگر، تبديل كاربري/ پوشش زمين از كاربري‌هاي كشاورزي آبي و بسترهاي آبي به كاربري‌هاي مناطق باير، كشاورزي ديم و مناطق انسان ساخت موجب كاهش پوشش گياهي و مناطق آبي در منطقه شده كه به دليل ايجاد فرسايش حاصل از بادهاي 120 روزه و نشست ذرات نمك در كل منطقه موجب افزايش شوري خاك مي‌شود. اگرچه احداث چاه‌نيمه‌ها در اين منطقه، اندكي از مشكلات محيط زيستي آن كاسته است. با اين حال، بر طبق نتايج، اين چاه نيمه‌ها نتوانسته‌اند اثرات منفي حاصل از تخريب زيستگاه‌ها و نيز خشكي بخشي از درياچه هامون و رودخانه هيرمند را به طور كامل جبران كنند.