بررسي تأثير متغيرهاي اقليمي بر رانت اقتصادي بخش كشاورزي ايران (مطالعه جو آبي)

اهميت بخش كشاورزي در تأمين امنيت غذايي از يك طرف و سهم بالاي بخش كشاورزي از آثار تغيير اقليم از طرف ديگر، اهميت بررسي تأثير تغييرات اقليم بر بخش كشاورزي را دوچندان مي كند. از اين‌رو مطالعه‌ حاضر با هدف بررسي تأثير متغيرهاي اقليمي بر رانت اقتصادي بخش كشاورزي ايران انجام شد. بدين‌منظور آمار و اطلاعات از سازمان هواشناسي كشور و اطلاعات هزينه-توليد جهاد كشاورزي براي دوره‌ 1397-1379 استخراج شد. جهت تحقق هدف تحقيق با استفاده از روش داده هاي تلفيقي و مدل اثرات تصادفي، تأثير متغيرهاي اقليمي شامل دما، بارش، مجذور دما، مجذور بارش، اثر متقابل دما و بارش بر رانت جو بررسي شد. نتايج نشان مي دهد پس از محاسبه‌ ارزش آينده‌ رانت، روند تغييرات رانت جو آبي در برخي استان ها مثبت و در برخي منفي است. همچنين، متغير بارش اثر مثبت و معني‌دار و متغيرهاي مجذور بارش و اثر متقابل دما-بارش اثر منفي و معني‌داري بر رانت جو آبي استان هاي توليدكننده دارند. در واقع با افزايش بارش ابتدا رانت افزايش مي يابد به نقطه‌ بيشينه مي رسد و پس از آن كاهش مي يابد. همچنين افزايش همزمان دما و بارش منجر به كاهش رانت اقتصادي خواهد شد. به‌طور كلي با در نظر گرفتن سناريوهاي تغيير اقليم افزايش دما رانت اقتصادي بخش كشاورزي كاهش خواهد يافت و اين كاهش با افزايش بدبيني سناريوها افزايش مي يابد. به‌طور كلي اگرچه كشت محصولات آبي ناشي از تغيير اقليم با آبياري جبران مي شود اما در نهايت رانت اقتصادي را تحت تأثير قرار خواهد داد.