استفاده از رويكرد تحليل شبكه‌ اجتماعي در مديريت تعارضات انسان و گوشتخواران بزرگ‌جثه در پارك ملي گلستان (با تأكيد بر شبكه‌ اطلاع‌رساني)

تعارضات انسان و حيات وحش به‌ويژه گوشتخواران بزرگ جثه، يكي از چالش هاي اصلي حفاظت از تنوع زيستي در مناطق مختلف جهان محسوب مي شود. مطالعات متعددي نشان داده اند، عوامل اقتصادي-اجتماعي نقش مهمي در تعارضات انسان و گوشتخواران دارد؛ اما از سازوكار تبادل اطلاعات در مسئله‌ تعارضات انسان و گوشتخواران، بين ذينفعان مختلف، اطلاعات كمي در دسترس است. بنابراين در اين پژوهش با استفاده از رويكرد تحليل شبكه‌ اجتماعي، نقش شبكه‌ اطلاع رساني بين جوامع محلي روستاهاي حاشيه‌ پارك ملي گلستان در ارتباط با تعارضات انسان و گوشتخواران بزرگ جثه مورد بررسي قرار گرفت. داده‌هاي اين پژوهش، با استفاده از روش پرسشنامه ساختارمند و مصاحبه‌ رودررو با ۲۹۲ نفر از جوامع محلي، در طول ۷ ماه كار ميداني از ارديبهشت تا آبان 1401 جمع آوري شدند و با استفاده از نرم‌افزارهاي UCINET6.528 و Netdraw مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. از ماتريس تك وجهي و دو وجهي براي ترسيم شبكه‌ها استفاده شد و از شاخص‌هاي خرد شبكه (مركزيت بينابيني، مركزيت درجه و MDS) براي تفسير شبكه‌ها استفاده گرديد. نتايج نشان داد، تنها ۵۷٪ از افراد براي كسب اطلاعات در مورد گوشتخواران بزرگ جثه و تعارض با آن‌ها در منطقه، در ارتباط با ديگر ذينفعان هستند و ۴۳٪، اقدامي براي كسب اطلاع در اين رابطه نداشته اند. نتايج حاصل از تحليل گراف هاي شبكه، نشان از مركزيت قابل توجه محيط بان و خانواده در شبكه‌ اطلاع رساني دارد، در حالي‌كه، دو گروه شوراي روستا و دهيار در شبكه‌ اطلاع رساني، مركزيت ندارند. همچنين، نتايج حاكي از عدم ارتباط زنان، جهت كسب اطلاع با محيط بان، شوراي روستا و دهيار است. يافته هاي پژوهش نشان داد، لزوم بررسي شبكه هاي اجتماعي از جمله شبكه‌ اطلاع رساني در مديريت تعارضات، ضروري است و مي‌توان از توانايي هاي اين رويكرد در جهت پيشبرد و بهبود اقدامات مديريتي كاهش تعارضات در مناطق تحت حفاظت بهره برد.