برآورد نيازآبي اكولوژيك تالاب بين‌المللي ارژن در استان فارس

تالاب ارژن يكي از تالاب‌هاي با اهميت بين‌المللي در استان فارس مي‌باشد. ميانگين مساحت بلندمدت تالاب حدود 1100 هكتار مي‌باشد. اين تالاب يك پوليه‌ طبيعي بوده و آب آن از طريق يك پونر (سينك هول) در بخش شرقي خارج مي‌گردد. تالاب ارژن در دو دهه‌ اخير به‌جز مقاطع فصلي كوتاهي در ساير فصول خشك بوده و توان ارائه‌ خدمات اكولوژيك خود را از داست داده است. هدف اين تحقيق، برآورد نياز آبي تالاب ارژن بود. ميزان نياز آبي اكولوژيك تالاب براساس تغييرات جمعيت كل پرندگان و همچنين گونه‌هاي منتخب برآورد گرديد. با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي تغييرات ماهانه و سالانه‌ سطح تالاب و همچنين آب دائمي و موقت در طي سال‌هاي 1369 الي 1398 برآورد گرديد. گونه‌هاي منتخب كه داراي بيشترين فراواني در سال‌هاي سرشماري بودند شامل يك گونه‌ غاز (غاز خاكستري) و 4 گونه‌ اردك (شامل آنقوت، اردك سرسبز، گيلار و خوتكا) بود. تصاوير ماهواره‌اي نشان داد كه در تمام سال‌هاي مورد بررسي، اين تالاب يك تالاب موقت بوده است اگرچه سطح آبدار تالاب در يك دهه‌ اخير نسبت به دهه‌ اول بيش از 4 برابر كاهش يافته است. فراواني جمعيت غازخاكستري بيشترين همبستگي را با تغييرات سطح آب تالاب نشان داد. با بررسي همبستگي بين تغييرات سطح تالاب و تغييرات جمعيت كل پرندگان و گونه‌اي منتخب، در شرايط نرمال سطح آبي مورد نياز براي حمايت از بيش از 20 هزار پرنده بين 200 الي 400 هكتار مي‌باشد. كاهش سطح تالاب به كمتر از 200 هكتار شرايط بحراني ايجاد مي ‌نمايد و سطح بيش از 500 هكتار مطلوب مي باشد. بنابراين با در نظر گرفتن شرايط هيدرولوژيك و اكولوژيك حاكم بر حوضه‌ تالاب، مي‌توان نيازآبي تالاب ارژن براي برقراري خدمات اكولوژيك در طي سال‌هاي مختلف از نظر شرايط اقليمي را به شرح زير برآورد نمود: خشكسالي: حداقل 3 ميليون مترمكعب، نرمال: 5/25 ميليون متر مكعب و ترسالي: 7/5 ميليون متر مكعب. با توجه به عدم وجود رودخانه‌ دائمي در حوضه‌ تالاب، صيانت از رواناب‌ها و جلوگيري از برداشت بيش از حد مجاز از آبخوان ها براي تضمين تأمين نيازآبي تالاب ضروري است.