بررسي تأثيرات منفي فعاليت‌هاي طبيعت‌گردي بر مناطق تحت حفاظت و ارائه‌ راهبردهاي بهينه (مطالعه‌ مناطق تحت حفاظت استان تهران)

مناطق تحت حفاظت از‎ ‎نظر‎ ‎تنوع‎ ‎زيستي و‎ ‎دارا‎ ‎بودن‎ ‎قابليت‌ها‎ ‎و‎ ‎جاذبه‌هاي‎ ‎فراوان، يكي از مهمترين مقاصد طبيعت‌گردي محسوب مي‌شوند. از آنجا كه ‏فعاليت‌هاي گردشگري و طبيعت‌گردي همواره منجر به سود اقتصادي و توسعه‌ محيط‌زيست نمي‌گردد، ضرورت بررسي تأثيرات منفي ‏فعاليت‌هاي طبيعت‌گردي ‏‏در اين مناطق را الزامي مي‌دارد. بدين‌منظور در اين مطالعه از روش دلفي و مدل SWOT-ANP جهت بررسي تأثيرات منفي فعاليت‌هاي طبيعت‌گردي ‏بر تيپ‌هاي چهارگانه مناطق تحت حفاظت استان تهران و ارائه‌ راهبردهاي بهينه اقدام گرديد. براساس نتايج به‌ترتيب بيشترين ميانگين تأثيرات منفي طبيعت‌گردي ‏در پارك ملي لار شامل توسعه‌ بدون برنامه‌ريزي فعاليت‌هاي طبيعت‌گردي، كاهش مراتع پر‏تراكم به‌دليل بوته‌كني، لگدكوبي و فقدان نظارت‌هاي كافي‏، و در منطقه‌ حفاظت شده جاجرود روند تغييرات كاربري اراضي/پوشش، به‌دليل توسعه‌ زيرساخت‌هاي طبيعت‌گردي ‏و افزايش تقاضاي جوامع شهري به توسعه‌ فعاليت‌هاي ‏تفرجي مي‌باشد.‏ در اثر طبيعي ملي تنگه واشي نيز بيشترين تأثيرات منفي شامل ‏افزايش آلودگي‌هاي محيطي به‌دليل تعداد بالاي طبيعت‌گردي ‏نسبت به وسعت و امكانات ‏منطقه، و در نهايت در پناهگاه حيات وحش كاوده بيشترين ميانگين به افزايش شكار غير مجاز حيات وحش به‌دليل فقدان مكانيسم‌هاي نظارتي اختصاص يافته است. در ادامه براي كنترل اين تأثيرات به انتخاب راهبردهاي بهينه از طريق بررسي نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهديدها بر اساس نظرات كارشناسان اقدام شد، كه شامل راهبرد تهاجمي-رقابتي (SO) در پارك لار، راهبرد تدافعي (WT) در منطقه‌ جاجرود و راهبرد تنوع (ST) در اثر ملي تنگه‌واشي و پناهگاه كاوده مي‌باشد كه بايد در برنامه‌ريزي و تصميم‌گيري، مورد توجه مديران قرار گيرد.