ارزيابي شدت خطر بيابان ‏زايي و اثر آن بر كاهش پوشش گياهي پناهگاه حيات وحش شيراحمد سبزوار، استان خراسان رضوي

هدف از انجام اين پژوهش، ارزيابي شدت بيابان‌زايي و اثر آن بر كاهش پوشش گياهي پناهگاه حيات وحش شيراحمد در شهرستان سبزوار استان خراسان رضوي بوده است. ارزيابي شدت بيابان ‏زايي با استفاده از مدل جهاني ESAs و با سه معيار كيفيت اقليم، پوشش گياهي و مديريت انساني براي يك دوره‌ 10 ساله (1388 تا 1398) انجام شد. تغييرات خشكسالي با استفاده از شاخص بارش استاندارد شده (SPI)، تراكم پوشش گياهي و پتانسيل توليد علوفه با استفاده از شاخص نرمال شده‌ تفاوت پوشش گياهي (NDVI)، محاسبه شدند. نتايج پژوهش نشان داد در پناهگاه حيات وحش شيراحمد و در طول سال‌هاي 1388 تا 1398 بيابان‏زايي رخ داده و روند افزايشي داشته است. به‌طوري‌كه در سال 1388، از نظر شدت بيابان‌زايي، 64/9درصد منطقه در طبقه‌ بحراني شديد و 35/1درصد در طبقه‌ بحراني متوسط قرار گرفته است. اما در سال 1398 در حدود 68/5درصد اراضي در طبقه‌ بحراني شديد بيابان‌زايي و 31/5درصد نيز در طبقه‌ بحراني متوسط قرار گرفته‌اند. علاوه برآن، نتايج نشان داد افزايش روند خشكسالي و تغيير پارامترهاي اقليمي به‌همراه فعاليت‌هاي انساني علت اصلي گسترش بيابان‌زايي و كاهش پوشش گياهي در منطقه‌ شيراحمد سبزوار بوده است. بنابراين، بايستي نسبت به حفظ و پايداري اين منطقه اقداماتي جدي صورت بگيرد تا از نابودي گونه‏ هاي گياهي و جانوري جلوگيري شود. برخي از اقدامات همچون كاهش فشار چراي دام هاي اهلي از مراتع، جايگزيني شيوه‌هاي دامداري متمركز و صنعتي به‌جاي سنتي، اجراي برنامه‌هاي احياء اراضي و تأمين علوفه براي وحوش از جمله برنامه‌هاي پيشنهادي براي مديريت و حفاظت از پناهگاه شيراحمد خواهد بود.