مدل‌سازي زيستگاه كبراي سياه (Walterinnesia morgani) در ايران؛ تعيين پراكنش بالقوه‌ كنوني و آتي گونه تحت شرايط زيستگاهي و تغييرات اقليمي

تغييرات اقليمي در سال‌هاي اخير  يكي از اصلي‌ترين دلايل نابودي تنوع زيستي در سطح ايران و جهان شناخته شده است. يكي از مهم‌ترين اقدامات در راستاي پيش‌بيني كاهش اثرات منفي تغييرات اقليمي بر موجودات زنده استفاده از روش‌هاي مدل‌سازي است كه در سال‌هاي اخير به‌دليل افزايش دسترسي به نقاط حضور و لايه‌هاي اقليمي گسترش‌يافته است. در اين مطالعه زيستگاه و پراكنش گونه‌ ناشناخته كبراي سياه در نواحي جنوب و جنوب غربي ايران تحت‌تأثير متغيرهاي زيستگاهي و شرايط آب‌وهوايي كنوني و آتي در دو سناريو خوش‌بينانه (SSP126) و بدبينانه (SSP585) تغيير اقليم آينده (۲۰۴۰ و ۲۱۰۰) با استفاده از شش مدل اقليمي با روش حداكثر آنتروپي در نرم‌افزار Rstudio با 64 نقطه حضور و ۱۳ لايه‌ محيطي، مدل‌سازي شد. باتوجه‌به نتايج به‌دست‌آمده، زيستگاه بالقوه‌ كنوني كبراي سياه بيش از مساحت ثبت شده در مطالعات قبلي در ايران پيش‌بيني شد. همچنين مقايسه‌ مدل‌هاي آينده و زمان حال نشان داد زيستگاه اين گونه تا سال ۲۰۴۰، تحت سناريو خوش‌بينانه 27/14 درصد و تحت سناريو بدبينانه 58/18درصد نسبت به شرايط كنوني افزايش خواهد يافت. در نقطه مقابل، زيستگاه مطلوب اين گونه تا سال ۲۱۰۰ به مقدار 11/12 درصد تحت سناريو خوش‌بينانه و 19/12 درصد در سناريو بدبينانه نسبت به شرايط كنوني افزايش خواهد يافت كه نبست به سال ۲۰۴۰ روند كاهشي خواهد داشت. باتوجه‌به نتايج، متغير ردپاي انساني تأثيرگذارترين عامل در پراكنش كبرا سياه است. پس از آن متغيرهاي اقليمي نقش قابل‌توجهي را در مطلوبيت زيستگاه اين گونه ايفا مي‌كنند. افزايش دما و كاهش بارش تأثير قابل‌توجهي در مطلوبيت زيستگاه كبراي سياه نشان دادند. در مجموع به‌نظر مي‌رسد اگرچه افزايش گستره‌ زيستگاه هاي مطلوب اين گونه تا سال ۲۰۴۰، علاوه بر افزايش جمعيت آن، ميزان تقابل اين گونه را با ساكنان مناطق جنوب تا جنوب غربي كشور افزايش دهد؛ افزايش روند گرمايش جهاني تا سال ۲۱۰۰ بر اين گونه اثرات منفي برجاي خواهد گذاشت و شبيه به بسياري از گونه هاي ديگر با خطر از دست‌دهي زيستگاه هاي مطلوب و خطر انقراض روبه‌رو خواهد شد.