بررسي و تحليل مباني قاعده دراء در فقه اسلامي و حقوق موضوعه

سقوط مجازات يكي از تاسيسات حقوق كيفري مي باشد. سقوط مجازات به معني آنست كه عليرغم تحقق و ثبوت مجازات به خاطر عارض شدن عواملي مجازات در مورد مجرم اجرا نشده و ساقط مي گردد يكي از قواعد مهم حقوق جزا كه عليرغم اهميت فراوان آن، كمتر درباره اش پژوهشهاي مفيد انجام شده، قاعده درء است بر اساس آنچه در قرآن كريم آمده است، همچنين برابر نظر واژه شناسان، كلمه «تدرء» از ريشه «درء» است.درء در لغت به معناي ساقط كردن وعدم اجراي وحد در اين قاعده مجازات حدي است ونه جرم حدي. منظور از شبهه در لغت نيز التياس يا پوشيدگي كار ومانند آن است وبه رغم اختلاف نظر فقها در تعريف شبهه ويا محل عروض شبهه، به نظر مي رسد ضابطه شبهه اي كه موجب سقوط مجازات مي شود، اين است كه مرتكب عمل ممنوع، حليت فعل را احتمال بدهد زيرا قاعده ادراُ الحدود بالشبهات، مفيد عموم است وتمام مراحل احتمال حليت وشك در حليت وظن به آن را برمي گيرد.قاعده درء با تعابيري همچون تدراُ الحدود بالشبهات يا حدود تدراُ بالشبهات ضمن همتايي با قاعده تفسير به نفع متهم در حقوق جزاي عرفي، متضمن انتفاي جرم ومجازات در جايي است كه وقوع جرم يا انتساب آن به متهم ويا مسوليت واستحقاق مجازات وي،محل ترديد وشك است. ومطلق مجازات به موجب اين قاعده برداشته مي شود.