تحليل استدلال از راه بُرهان خُلف در حقوق؛ مباني، ماهيت و كاربردها

استدلال حيات و زندگي حقوق است، تبيين شيوة درست استدلال حقوقي، در استنباط احكام صحيح حقوقي از اهميت چشم‌گيري برخوردار است. گاهي اوقات، از نظر عملي مفيد است تا يك قضيه به‌صورت غيرمستقيم اثبات شود تا مستقيم. استدلال از راه بُرهان خُلف گونه‌‌اي خاص از اثبات غيرمستقيم است كه در آن اثبات مطلوب از طريق ابطال نقيض آن انجام مي‌‌شود. هدف اين مقاله تحليل ماهيت، مباني و ساختار استدلال از راه بُرهان خُلف است. براي اين مهم، اين سؤالات مطرح است كه بُرهان خُلف در استنباط مسائل مختلف حقوقي چه جايگاهي دارد؟ اگر بُرهان خُلف در عرصة حقوق به‌عنوان تكنيكي براي رسيدن به مقصد مددكار حقوق‌دان بشناسيم، با چه شيوه‌‌هايي مي‌‌توانيم در استدلال حقوقي از آن استفاده كرد تا به آموزه‌‌هاي حقوقي دست پيدا كنيم؟ مقاله حاضر با تتبع در آرا و نظرات مختلف به اين نتيجه مي‌‌رسد كه استدلال از راه بُرهان خُلف، با برهان‌هاي تفسيري و هرمونتيكي سروكار دارد كه به‌طور كلي مانع بروز خطاهاي منطقي مي‌‌شود و تنها در موارد خاص ممكن است مورد استفاده قرار گيرد. علاوه بر اين، حقوق‌دانان از اين شكل استدلال براي توجيه تصميمات خود استفاده مي‌‌كنند، چرا كه استدلال مورد نظر، حقوق‌دانان را قادر مي‌‌سازد از تعارض بين هنجارها و تعارض بين نتايج و پيامدهاي اعمال اين هنجارها جلوگيري كنند