مدلسازي و بررسي روند آلودگي ساليانه نيترات رودخانه تجن با QUAL2Kw و HEC-RAS

ارزيابي مداوم آلودگي آب موضوعي مهم و حياتي در مديريت بهينه پهنه‌هاي آبي است. در اين تحقيق به بررسي روند آلودگي نيترات در طول حدود 50‌ كيلومتري از رودخانه تجن، حد فاصل بين ايستگاه هيدرومتري ريگ‌چشمه در بالادست و ايستگاه كردخيل در پايين‌دست در طي سال 1397 پرداخته شد. براي تحقق اين امر ابتدا شرايط هيدروليكي حاكم بر جريان با استفاده از مدل HEC-RAS تعيين و وارد مدل QUAL2Kw شد. پس از واسنجي و صحت‌سنجي‌ مدل، تغييرات زماني- مكاني آلاينده نيترات در مسير رودخانه بررسي گرديد. نتايج نشان‌ دهنده بيشتر بودن بار ورودي از منابع آلاينده غيرنقطه‌اي و در فصل ‌‌‌كشت به رودخانه بود‌ كه سبب بيشتر شدن بار‌ نيترات از حداكثر مجاز مي‌گردد. روند افزايش غلظت نيترات در طول مسير 50‌ كيلومتري در فصل غيركشت حدود 19 درصد است و حال آنكه به دليل مصرف بي‌رويه كود در فصل كشت اين رقم با افزايش حدود 8/2 برابري به حدود 50‌ درصد مي‌‌‌رسد. غلظت نيترات در فصل كشت، در بخش انتهايي و ادامه مسير جريان به حدود 47 ميلي‌گرم بر ‌ليتر رسيده كه نزديك به ميزان مجازmg/lit 50 براي كاربري شرب و بسيار بيشتر ازmg/lit 30 براي كاربري كشاورزي بوده كه برداشت آب براي كاربري‌هاي مربوطه را با محدوديت مواجه مي‌نمايد. از طرفي مناطق پايين‌دست رودخانه كه محل تخم‌ريزي ماهيان بوده با روند افزايش نيترات منجر به تغذيه‌گرايي و كاهش جمعيت آبزيان خواهد شد. لذا تعيين چارچوبي براي كاهش و كنترل بار نيترات، با تمركز بر منابع آلاينده غير‌نقطه اي در سيا‌ست‌هاي مديريتي اكوسيستم آبي رودخانه تجن ضروري است.