چالش هاي اجتماعي – اقتصادي نظام دارويي در ايران در وضعيت هژموني بازارگرايي پس از دهه هفتاد

دارو به عنوان يك نياز حياتي تنها يك مقوله درماني نيست بلكه داراي ابعاد اقتصادي، اجتماعي و سياسي نيز هست. نظام دارويي ايران به دليل اجراي برخي از سياست‌هاي بازارمحور دستخوش تحولاتي شده است كه پيامد هاي گسترده اجتماعي، اقتصادي و حتي سياسي داشته است. مساله مطالعه حاضر بررسي آثار و چالش‌هاي واگذاري حوزه دارو به عنوان يك كالاي حياتي در زندگي آحاد نيازمند به سازوكار بازار است. اين پژوهش كيفي در قالب تحليل و توصيف و دريك سطح نهادي و راهبردي ازحوزه‌ي دارو به عنوان يك كالاي درماني انجام گرفته است. در اين پژوهش به كمك روش كيفي، يعني مطالعه اسنادي و مصاحبه نيمه ساختاريافته با برخي از متخصصين اين حوزه، به نقد اين تحول در بازاري شدن داروپرداخته مي‌شود. داده‌هاي حاصل از مصاحبه و اسناد با روش تحليل مضمون مقوله بندي مي‌شود. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه بخش مهمي از قوانين و سياست هاي اجرايي در حوزه دارو متاثر از انديشه بازارسپاري است، اين پيامدها شامل انحصاري شدن قدرت در دست برخي از افراد حقيقي و حقوقي، افزايش بي‌رويه واردات دارو، قيمت‌گذاري آزاد، آزادسازي در حوزه هاي مياني و سازماني است. پيامدهاي رفاهي اين تحول آسيب هاي تعيين‌كننده بر دسترسي طبقات مختلف به ويژه دسترسي نيازمندان به داروهاي درماني گذاشته به‌طوري كه زمينه هاي نارضايتي گسترده‌اي را به‌وجود آورده است.