آيا سرمايۀ اجتماعي بر فساد اقتصادي مؤثر است؟

كنش‌هاي اجتماعي از ديرباز نقشي مؤثر در شكل‌گيري رفتارهاي اقتصادي داشته‌اند. سرمايۀ اجتماعي نيز به‌عنوان متغيري كه ارتباط بسيار نزديكي با رفتارهاي جمعي و كنش‌هاي مبتني بر ارتباطات بين فردي در جامعه دارد، مي‌تواند عاملي مؤثر در فساد به‌عنوان رفتاري اقتصادي در جامعه باشد. مباني نظري نشان از آن دارد كه سرمايۀ اجتماعي در جوامع مختلف مي‌تواند آثار متفاوتي بر فساد داشته باشد. به عبارت ديگر، با توجه به ويژگي‌هاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي جوامع، سرمايۀ اجتماعي مي‌تواند اثرات متفاوتي چه از نظر اندازه و چه از نظر جهت بر فساد داشته باشد. در اين مطالعه، به‌منظور آزمون اين فرضيه كه آيا سرمايۀ اجتماعي در كشورهاي مختلف اثر متفاوتي بر فساد دارد، از داده‌هاي دورۀ ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۰ مربوط به ۱۳۶ كشور دنيا در دسته‌هاي متفاوت درآمدي استفاده شده است. اين فرضيه با روش داده‌هاي تابلويي مورد آزمون قرار گرفت. نتايج مطالعۀ حاضر نشان داد كه شاخص سرمايۀ اجتماعي مي‌تواند اثر كاهنده‌اي بر فساد در كشورهاي موردبررسي داشته باشد. علاوه بر اين، اندازۀ تأثير سرمايۀ اجتماعي بر فساد در دسته‌هاي متفاوت درآمدي در كشورهاي دنيا متفاوت بود؛ به‌گونه‌اي كه سرمايۀ اجتماعي در كشورهاي كم‌درآمد اثر كمتر و در كشورهاي پردرآمد اثر قوي‌تري بر كاهش فساد داشته است. اين نتيجه مي‌تواند به دليل ساختار متفاوت سرمايۀ اجتماعي در سطوح درآمدي متفاوت كشورها و همچنين وجود ترتيبات نهادي متفاوت در كشورها باشد. هرچه بسترهاي مناسب‌تري در جوامع وجود داشته باشد، سرمايۀ اجتماعي ايجادشده مي‌تواند آثار مطلوب‌تري بر كاركرد حكمراني و كاهش فساد داشته باشد.